تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح معالم الأصول ( فارسى ) — صفحة 290

مساهمون:

ص٢٩٠
كه اين قائل تأخير بيان اجمالي أو را تجويز ننموده وسيد رضى اللّه عنه تجويز نموده تأخير بيان أو را مطلقا خواه بيان اجمالي باشد وخواه بيان تفصيلي واكرچه سيد رضى اللّه عنه متعرض أو در أصل مبحث نشده ليكن در أثناء احتجاج ذكر كرده كه اجماع از جميع علما واقعست بر اينكه از خداى تعالى نيكو است تأخير بيان مدت وجوب فعل مأمور به وتأخير وقتىكه اين فعل در آن‌وقت منسوخ خواهد شد از وقت خطاب هرچند كه در وقت خطاب نسخ ان فعل مراد بوده باشد وبعد أزين كه دانستى كه فرقى نيست ميان قولين مكر در نسخ عجب است از علامه رحمه اللّه كه اعراض نموده از قول سيد رضى اللّه عنه وموافقت نموده با اين قائل در وجوب مقارنت بيان مدت منسوخ با خطاب به أو با اينكه وجوب اقتران بيان مدت منسوخ با أو بعيد است چه هركاه شارع بفرمايد كه فعل واجبست بر شما ما فلان وقت اين حكم درين صورت حكم بوقت خواهد بود نه منسوخ زيراكه در نسخ شرطست كه ان حكم در حال خطاب ظاهر الدوام باشد وديكر اين وجوب اقتران مخالفست با آنچه مشهور است ميان اصوليين از اشتراط تأخير ناسخ حتى اينكه علامه رحمه اللّه خود در مبحث نسخ تأخير ناسخ را شرط تحقق نسخ دانسته بدون توقفى وذكر اعتراضى واشتراط تأخير ناسخ را وجه فرق كردانيده ميان تخصيص ونسخ چنانچه غير علامه اين را وجه فرق ساخته‌اند چه كفته فرق ميان تخصيص ونسخ اينست كه در نسخ تأخير ناسخ را از وقت خطاب بمنسوخ شرطست بخلاف تخصيص عام كه تأخير مخصص از وقت خطاب بعام شرط نيست وچون مىرسيد معترض را كه بكويد چون شما مىكوييد كه فرقى نيست بغير از حكم نسخ ميان قول سيد رضى اللّه عنه وتفصيلي كه علامه رحمه اللّه از بعضي نقل فرموده وحال آنكه فرق ميانه اين دو تفصيل از دو جهت ديكر نيز متحقق است يكى آنكه ظاهر عبارت سيد رضى اللّه عنه مشعر است به اينكه عدم جواز تأخير بيان مخصوص است به عامي كه ظاهر در معنى بوده باشد وديكر آنكه سيّد رضىالله‌عنه متعرض مقصود از بيان نشده وتفصيل نداده كه بيانى كه تأخير أو جايز نيست بيان اجماليست يا بيان تفصيلي وظاهر أو اينست كه تأخير مطلق بيان در صورت مذكوره جايز نباشد بخلاف تفصيل منقول از بعضي از عامه كه عدم جواز تأخير بيان در أو شامل هر لفظي است كه ظاهر در معنى بوده باشد خواه عام باشد خواه مطلق وخواه منسوخ وبيانى را كه تأخيرش جايز نيست مخصوص كردانيده ببيان اجمالي وتأخير بيان تفصيلي را مطلقا تجويز مىكند پس قول سيّد رضى اللّه عنه از جهتي عامست وقول منقول از جهتي ديكر مصنف قدس سره جواب فرموده كه اما آنچه از ظاهر عبارت سيّد رضىالله‌عنه توهم مىشود كه أو تخصيص داده باشد عدم جواز تأخير بيان را بعام ومتعرض مقصود از بيان نشده باشد كه آيا مراد از بيانى كه تأخيرش جايز نيست بيان تفصيلي است يا بيان اجمالي به حيثيتي