كه مراد از لفظ النّاس كه صيغه عموم است نعيم بن مسعود وبس باتّفاق جميع مفسّرين وشيخ أبو على طبرسى قدّس سرّه در مجمع البيان اين قول را نسبت بحضرت امام محمّد باقر وامام جعفر صادق صلوات اللّه عليهما داده پس اين عام تخصيص يافته به يك كس وهيچيك از فصحاى كفرة وبلغاء فجرة كه هميشه درصدد عيبجوئى قران مجيد بودند اين را قبيح نشمردهاند واين استعمال بعنوان مجاز جايز است بسبب وجود قرينة پس هرجا قرينهء تخصيص باشد جايز خواهد بود وقرينه شان نزول آية است چنانكه صاحب كشاف روايت نموده كه أبو سفيان هنكام مراجعت از أحد به أو از بلند كفت يا محمّد وعدهكاه ما وشما بدر است در سال آينده وآن حضرت در جواب فرمودند كه انشاءالله وچون موسم بدر نزديك شد أبو سفيان با أهل مكّه بقصد مقاتله با آن حضرت از مكّه معظّمة بيرون آمدند تا آنكه بمرّ الظهران رسيدند خداى عزّ وجلّ در دل أو رعبى عظيم احداث نمود وبه خاطرش رسيد كه برگردد كه ناكاه نعيم بن مسعود اشجعى را ديد كه بمكّة معظّمه بجهت عمره مىرفت كفت اى نعيم من وعده كردهام با محمّد كه در موسم بدر يك ديكر را دريابيم وچون امسال بسيار تنگى وقحطى است وما نمىتوانيم به جنك رفت مكر در سالى كه فراوانى باشد وراهها علف بسيار باشد كه شتران وكوسفندان خود را بچرانيم وشير انها را بخوريم ومن به خاطرم مىرسد كه بركردم ليكن اكر محمّد با لشكر ببدر آيد بنا بر وعده كه ميان من وأو واقع شده ومن نروم باعث زيادتى جرئت ايشان مىشود برو به مدينه ومحمّد وأصحاب أو را از جنك بازدار ومن بحق السّعى تو ده شتر مقرّر مىكنم ونعيم از آنجا به مدينه امده ديد كه مسلمانان در تهيّه أسباب جهادند به ايشان كفت كه بيرون رفتن شما ببدر فكر درستى نيست چرا كه كفّار بر سر شما آمدند وحال آنكه شما در خانههاى خود وآرامكاههاى خود بوديد وهمه شما كشته شديد وهيچكس از شما جان به سلامت نبرد مكر جماعت قليلي وحالا مىخواهيد كه از خانههاى خود بيرون رويد بجهاد ايشان وحال آنكه ايشان جمعى عظيم كردهاند كه ببدر آيند واللّه كه اين نوبت يك نفر از شما زنده نخواهد ماند مسلمانان از استماع اين سخنان بسيار ترسناك شده فسخ اراده خروج نمودند حضرت رسالتپناهى صلّى اللّه عليه وآله فرمودند كه قسم به آنكه روح من در قبضهء قدرت اوست كه من البتّه بيرون مىروم ببدر اكرچه يك كس با من بيرون نيايد پس آن حضرت از مدينه مشرّفه با هفتاد نفر بيرون آمدند ومىكفتند حسبنا اللّه ونعم الوكيل تا آنكه ببدر رسيدند وآنجا هشت شب أقامت فرمودند واموالى بجهة تجارت با خود برده بودند فروختند وفايده بسيار بردند وبعد از وصول خبر مراجعت أبو سفيان ايشان سالمين غانمين مراجعت فرمودند الخامس انّه علم بالضّرورة تا والجواب ودليل پنجم ايشان اينست از تتبّع لغت عرب
شرح معالم الأصول ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: محمد هادي المازندراني
ص١٩٧