تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح كفاية الأصول — صفحة 169

مساهمون:

ص١٦٩
احتياط مىباشد . مصنّف در مقام ردّ بيان شيخ ، مىفرمايد : در جايى مىتوان به اصالة الاطلاق تمسّك كرد كه شكّ در قيد مقوّم باشد . توضيح مطلب - قيد بر دو نوع است : 1 - قيد مقوّم : يعنى قيدى كه مقوّم خطاب است ، به طورى كه اگر آن قيد باشد ، خطاب صحيح و حسن خواهد بود ، و گرنه خطاب ، قبيح مىشود . مانند قيد « قدرت » و « عقل » كه از قبيل قيود مقوّمه مىباشند ، زيرا اگر مكلّف ، عاجز يا مجنون باشد ، خطاب به او لغو خواهد بود . 2 - قيد غير مقوّم : يعنى قيدى كه مقوّم خطاب نمىباشد ، به‌طورى كه اگر آن قيد هم نباشد ، باز خطاب ، صحيح و حسن است . مانند قيد « تمكّن » كه قيد مقوّم براى خطاب « حجّ » نمىباشد ، زيرا در فرض عدم تمكّن ، اشكال ندارد كه مولا حجّ را بخواهد ( زيرا مكلّف مىتواند حجّ را متسكّعا نيز انجام دهد ) بعد از بيان انواع قيود ، مصنّف مىفرمايد : در مواردى كه نسبت به قيد غير مقوّم ، شكّ شود ، تمسّك به اصالة الاطلاق مجال دارد ( مثلا در « اعتق رقبه » اگر شكّ شود كه آيا قيد ايمان - كه غير مقوّم است - دخيل است يا نه ، با اصالة الاطلاق ، آن قيد نفى مىشود ) امّا اگر در قيد مقوّم شكّ شد ، جاى تمسّك به اصالة الاطلاق نمىباشد ، زيرا اصلا اطلاقى منعقد نمىشود . و قيد « ابتلاء » از اين نوع مىباشد ، زيرا ابتلاء همانند قدرت و عقل ، از قيود مقوّمه خطاب است ، و لذا شكّ در ابتلاى موردى ، شكّ در اين است كه آيا اصلا خطاب ، صحيح است يا نه ، و با وجود اين شكّ ، براى تمسّك به اصالة الاطلاق مجالى نمىباشد .