و لو شكّ فى ذلك . . .
مطلب دوم ( مقام شكّ )
در اين مطلب بحث مىشود كه نسبت به چيزى شكّ شود كه محلّ ابتلاء هست يا نه ، آيا احتياط لازم است يا اينكه برائت جارى مىشود ؟
مرحوم شيخ مىفرمايد : مشكوك الابتلاء مانند معلوم الابتلاء است ، و لذا اگر نسبت به موردى شكّ شود كه محلّ ابتلاء است يا نه ، بايد احتياط كرد . و دليل اين مطلب ، اصالة الاطلاق است ( كه دليل لفظى مىباشد )
مثلا « اجتنب عن الخمر » اطلاق دارد ، و لذا در مورد علم اجمالى ، وقتى مكلّف شكّ كرد آيا فلان خمر ، محلّ ابتلاء هست يا نه ، اطلاق دليل مذكور ، شامل اين فرد مىشود ، و لذا احتياط ، لازم خواهد بود .
امّا مصنّف مىفرمايد : در چنين موردى برائت ( كه يك اصل عملى است ) جارى مىشود و لذا مشكوك الابتلاء در حكم چيزى است كه خروجش از محلّ ابتلاء ، معلوم مىباشد . و همانطور كه در مورد چيزى كه يقينا از محلّ ابتلاء خارج است ، برائت جارى مىشود و احتياط واجب نيست ، اگر مشكوك الابتلاء هم باشد ، برائت جارى مىشود .
و دليل اين مطلب واضح است ، زيرا وقتى مكلّف شك دارد چيزى محلّ ابتلاء هست يا نه ، در واقع در اصل تكليف نسبت به آن چيز ، شكّ دارد . پس شكّ در ابتلاء و عدم ابتلاء ، شكّ در تكليف ( در صورت ابتلاء ) و عدم تكليف ( در صورت عدم ابتلاء ) است ، و چون شك در اصل تكليف است ، مجراى برائت مىباشد .
ضرورة انّه . . .
مصنّف با اين عبارت ، از مرحوم شيخ جواب مىدهد .
جواب مصنّف
مرحوم شيخ فرموده بود در موارد شكّ ، مرجع ، اصالة الاطلاق است كه نتيجهاش