اقسام نهى
نهى بر دو قسم است :
1 - نهى انحلالى : در اين قسم كه نهى به طبيعت ساريه تعلّق مىگيرد ، به تعداد موضوعات ، حكم نيز متعدّد مىشود و هر موضوعى يك حكم مستقلّ خواهد داشت و لذا وقتى نسبت به يك موضوع شك كرديم ، شكّمان به حكم برمىگردد كه مجراى اصالت برائت است .
مصنّف مىفرمايد : در اين قسم از نهى ، جواب شيخ درست است .
2 - نهى مجموعى : در اين قسم فقط يك حكم وجود دارد كه آنهم به طبيعت تعلّق گرفته است و كارى به افراد ندارد . به بيان ديگر : شارع با اين نهى ، خواسته است كه طبيعت مورد نظر ، ايجاد نشود .
مثلا نهى از أكل و شرب در ماه رمضان ، نهى انحلالى نيست تا اينكه بر هر امتثالى ، يك اطاعت و بر هر مخالفتى ، يك عصيان صادق باشد ، بلكه نهى آن مجموعى است ، يعنى شارع از مكلّف خواسته كه در حال صيام ، اين طبيعت ( طبيعت أكل و شرب ) ترك شود و معلوم است كه ترك طبيعت ، به ترك تمام افرادش است و لذا به مجرّد آوردن يك فرد از افراد آن طبيعت ، اصلا امتثال محقّق نخواهد شد .
در اين قسم تمام تركها ، مجموعا به منزلهء يك ترك است ، به نحوى كه اگر به تمام تركها ملتزم شويم ، نهى امتثال شده است و امّا با مخالفت حتّى يك ترك ، عصيان به طور كامل محقّق مىشود .
مصنّف مىفرمايد در چنين موردى كه نهى ، واحد مجموعى است و تمام تركها ، يك ترك محسوب مىشود كه يك امتثال و يك عصيان در آن تصوّر مىشود ، چون اشتغال يقينى ذمّه به تكليف پيدا شده ، فراغ يقينى را مىطلبد ، و لذا اولا بايد از تمام افرادى كه يقينا مصداق اكل و شرب هستند ، اجتناب شود ، و ثانيا نسبت به افراد مشكوك نيز ترك لازم است . مثلا اگر نمىدانيم تزريق آمپول در ماه رمضان ، مصداق اكل و شرب