تعريف استحسان :
استحسان مشتقّ از حسن بوده و در لغت به معناى نيك دانستن و پسنديدن آمده است . « 1 »
دانشمندان عامّه هرچند تعاريف مختلفى از استحسان كردهاند ولى غالبا از نظر مضمون نزديك بهم است . ذيلا تعاريف مشهور استحسان در مذاهب مختلف اهل سنت آورده مىشود :
1 ) ابو الحسن كرخى از علماى حنفى مذهب مىگويد :
« الاستحسان هو العدول فى مسألة عن مثل ما حكم به فى نظائرها الى خلافه لوجه اقوى يقتضى العدول « 2 » » - يعنى استحسان آن است كه در يك مسئله از حكمى كه در نظائر آن است عدول نموده و به خلاف آن رأى دهيم ؛ به خاطر جهت قوىتر .
2 - علماى مالكى استحسان را چنين تعريف كردهاند : « الاخذ بمصلحة جزئيّه فى مقابل دليل كلّى « 3 » » - يعنى برترى دادن مصلحت خاصى در برابر دليل كلىّ .
3 - علماى حنبلى آن را چنين تعريف مىكنند : « هو العدول به حكم المسأله عن نظائرها لدليل خاص من كتاب و سنّة » يعنى در مسألهاى ، از حكمى كه نظائر آن مسئله دارا هستند به دليل خاصى عدول
هامش
( 1 ) استحسنه : عدّه حسنا ( المنجد ) .
( 2 ) المستصفى غزالى ج 1 ص 281 .
( 3 ) موافقات شاطبى ص 205 .