بدهد ؟ »
امام : « بيست شتر »
ابان بن تغلب در شگفت مىشود و مىگويد : « يا ابن رسول اللّه علّت اين عدم تناسب چيست ؟ »
حضرت در پاسخ مىفرمايد :
« مهلا يا ابان هذا حكم رسول اللّه ، انّ المرأة تعاقل الرجل الى ثلث الدّية فاذا بلغت الثّلث رجعت الى النّصف . »
يعنى ساكت اى ابان ! اين حكم رسول اللّه است ، همانا ديه زن موازن ديه مرد تا ثلث پيش مىرود ولى پس از رسيدن به ثلث برمىگردد به نصف .
و سپس ادامه مىدهد :
« يا ابان انّك اخذتنى بالقياس و السّنة اذا قيست محق الدّين »
يعنى اى ابان ، مرا با قياس مؤاخذه مىكنى ! سنّت رسول اللّه اگر مورد قياس قرار گيرد ، دين خدا از بين خواهد رفت ! « 1 »
بنابراين همانطور كه گفته شد ، نتيجه مىگيريم كه فقط قياس اولويّت و قياس منصوص العلّه داراى اعتبار و يقين و قطعآور است ، و بقيّهء انواع قياس كه نزد اهل سنّت معتبر است « ظنّى » هستند و قطعيّت ندارند .
قياس مستنبط العلّه ( تنقيح مناط ) :
بين قياس صحيح ( منصوص العلّه و اولويّت ) و قياسهاى باطل يك نوع قياس وجود دارد كه به قياس مستنبط العلّه يا تنقيح مناط مشهور
هامش
( 1 ) كافى چاپ تهران ج 7 ص 299 .