تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مباحثى از اصول فقه ( فارسى ) — صفحة 150

مساهمون:

ص١٥٠

حجّيّت سيرهء اسلامى :

هرگاه فعلى يا ترك فعلى مورد بناء عملى مسلمانان قرار گيرد ، آن را سيرهء مسلمين ، سيرهء متشرّعه و يا سيرهء اسلامى مىگويند . مىتوان گفت كه سيره در حقيقت نوعى از اجماع است ؛ النّهايه اجماع اتّفاق علماء در فتوى و نظريّه است ، و سيره اتّفاق علماء و غير علماء در عمل است . حجيّت و سنديّت سيرهء اسلامى نيز بستگى به ضريب كاشفيّت آن از موافقت شارع دارد و لذا رويهء عملى مسلمانان و سنن رايج بين آنان ، گاهى بگونه‌اى است كه مىتوان اتّصال آن را به زمان معصوم احراز نمود ، يعنى بطور قطع و جزم استنباط شود كه رويّهء مزبور در زمان آن بزرگواران نيز رايج بوده است . اين‌گونه سيره قطعا حجّيّت دارد . امّا اگر چنين جريانى احراز نگردد ، سيره غير قابل اعتماد خواهد بود . زيرا بسيارى از عادات و رسوم و سنن است كه در مقطعى از زمان ، آن‌چنان رايج مىشود كه جزء فرهنگ مسلّم يك اجتماع محسوب مىگيرد . ولى با اندكى ريشه‌يابى و تعمّق ، به راحتى مىتوان اطمينان حاصل نمود كه ريشه و آغاز اين رويّهء عملى مبتنى بر انگيزه‌هاى غير منطقى و يا حتّى هوى و هوسها و تعصّب‌هاى قومى و نژادى بوده كه پرواضح است روح شرع مقدّس از آنان مبرّا است . نظير برخى عادات و رسومى كه در جوامع امروز اسلامى رايج بوده و نه تنها اسلامى نيست بلكه خلاف آن نيز مىباشد .