تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مباحثى از اصول فقه ( فارسى ) — صفحة 149

مساهمون:

ص١٤٩

حجّيّت سيرهء عقلائيه :

هرگاه عملى مورد تبانى جميع عقلاء قرار گيرد ، به‌طورىكه تمامى آنان بدون استثناء ، آن رويه را بپذيرند و در زندگى روزمرهء خود نيز آن را مبنى قرار داده باشند ، در صورتى كه بطور قطع احراز گردد كه شارع مقدس نيز به حكم آنكه از عقلاء و بلكه در رأس آنان است و رويّهء عملى او نيز خارج از اين بناء نمىباشد و ردع و طردى هم در نصوص و كلمات از ناحيهء وى به چشم نخورد ، مىتوان آن را يكى از حجّت‌هاى فقهى محسوب نمود . مثلا براى حجّيّت خبر واحد ، به سيرهء عقلائيه تمسّك شده و چنين تبيين گرديده كه جميع عقلاء در مقام محاورات و بطور كلى در زندگى روزمرّهء خويش ، اصل را بر قبول خبر افراد مورد وثوق مىگذارند . با مراجعه به ميان عرف عقلاء به خوبى بدست مىآيد كه در زندگى عادى با شنيدن گزارشى از سوى شخص موثّق ، برآن آثار لازمه را مترتّب نموده و بسيارى از اوقات ، عمليّات اجرايى را به دنبال آن آغاز مىنمايند . مگر آنكه به موجب دليل و عامل موجّهى ، خلاف واقع بودن آن ثابت گردد و يا ظنّ قوى بر كذب آن ايجاد شود . با توجه به مقدّمهء فوق الذّكر ، چنين نتيجه مىگيريم كه چون رويّهء عقلايى بر قبول خبر افراد مورد وثوق و اطمينان مىباشد و از سوى شارع مقدس نيز ردع و منعى وارد نگرديده ، لذا درمىيابيم كه شارع مقدّس خبر شخص موثّق را حجّت مىداند .