تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مباحثى از اصول فقه ( فارسى ) — صفحة 146

مساهمون:

ص١٤٦
مىافتد كه مشهور فقها به روايتى عمل مىكنند كه آن را شهرت عملى مىنامند . بنابراين شهرت در اصطلاح فقه سه قسم است : الف ) شهرت روائى - كه در آن فقط كثرت ناقلين و روات مطرح است ؛ اعم از اينكه فقهاء در مقام افتاء ، به آن حديث استناد كرده و مطابق آن فتوا داده باشند يا خير . ب ) شهرت فتوائى - كه در آن كثرت فتوادهندگان مطمح نظر است ، و مستند فتوا مشخّص نمىباشد . اعم از اينكه حديثى مطابق مدلول فتوا موجود باشد ولى استناد مشخص نباشد ، و يا آنكه به طور كلّى حديث و روايتى منطبق با مضمون فتواى مشهور يافت نگردد . ج ) شهرت عملى - كه در آن عمل مشهور فقها و استناد آنان به حديث مورد نظر ، مطرح است ؛ اعم از اينكه ناقلين حديث مذكور كثير باشند يا قليل .

ارزيابى انواع شهرت :

در مورد شهرت روائى ، چنانچه در مبحث تعارض ادلّه گفته خواهد شد ، يكى از اسباب ترجيح محسوب مىگردد و از اين حيث ارزش دارد . يعنى وقتى مدلول دو روايت ، معارض يكديگر باشند و يكى از آن دو روايت توسط راويان بيشترى نقل شده باشد و به اصطلاح مشهورتر باشد بر ديگرى ترجيح دارد و مورد عمل قرار مىگيرد ، و قهرا روايت معارض محكوم به سقوط است . شهرت عملى نيز به عقيدهء بسيارى از فقهاء ، ضعف سند خبر را جبران مىكند . يعنى هرگاه مشهور فقهاء با استناد به خبرى ضعيف فتوائى صادر مىكنند ، با اين عمل ضعف سند بر طرف مىشود و از
مباحثى از اصول فقه ( فارسى ) — صفحة 146 | مصطفى محقق داماد