2 - اگر مطلق به معناى لا به شرط مقسمى باشد ( چنانكه مقتضاى تحقيق است ) اگر بخواهد در مقيّد ، استعمال شود ، و از قبيل تعدّد دالّ و مدلول نباشد ، مجاز خواهد بود .
مثل اينكه گفته شود : « رأيت انسانا » ولى مقصود از آن ، انسان عالم باشد . در اين مثال چون دالّ يك چيز ، ولى مدلول آن متعدّد مىباشد ، مجاز لازم مىآيد . زيرا در مثال مذكور از يك طرف ، موضوع له و معناى لفظ « انسان » طبيعت و ماهيت مجرّده از تمام قيود است ، و از طرفى چون از آن ، انسان عالم اراده شده ، مدلول و معنايش ، ماهيّت مقيّده است .
* * *
شرح كفاية الأصول — صفحة 226
مساهمون: الشيخ اسماعيل الصالحي المازندراني
ص٢٢٦