مستمرّهء اصحاب بر عمل به خبر واحد در قبال عمومات كتاب بوده است ، بنابراين اشكال ندارد كه عامّ قرآنى به واسطهء خبر واحد خاصّ معتبر ، تخصيص بخورد .
دليل سوم ( و الأخبار الدالّة . . . )
روايات بسيارى وارد شده است كه خبر مخالف قرآن ، حجّيت ندارد و معتبر نيست . اين روايات بر چند طايفهاند :
1 - در برخى از آنها آمده كه طرح خبر مخالف قرآن ، لازم است .
2 - خبر مخالف قرآن را بايد به ديوار زد .
3 - خبر مخالف قرآن ، زخرف و باطل است .
4 - خبر مخالف قرآن ، از سوى امام ( ع ) صادر نشده است .
از اين اخبار استفاده مىشود كه اگر خبر واحد خاصّى در مقابل عامّ قرآنى پيدا شد ، چون مخالف قرآن است ( زيرا قرآن بر عموم ، و اين خبر بر خصوص دلالت مىكند ) اعتبار ندارد .
جواب دليل سوم
مصنّف از دليل سوم مانعين ، سه جواب مىدهد :
اوّل ( الّا انه لا محيص . . . )
خبر واحد خاصّ در مقابل عامّ قرآنى ، تخصّصا و موضوعا از اخبار مخالف كتاب ، خارج است زيرا اطلاق عنوان « مخالف » بر خاصّ ، عرفا ثابت نيست ، يعنى در نظر عرف به خاصّ در مقابل عامّ ، مخالف گفته نمىشود ، بلكه به چيزى كه مباين باشد ، مخالف اطلاق مىشود ، مثل اينكه قرآن در موردى حكم به وجوب كند ، ولى خبر واحد در همان مورد ، حكم به حرمت كند .
به بيان ديگر : عرفا مخالفت بين دو چيز ، در جايى است كه وقتى به عرف عرضه مىشود ، در جمع بين آنها متحيّر بماند و نتواند بين آنها توفيق دهد . درحالىكه عرف تعارض بين عامّ و خاصّ را بدوى مىداند و لذا با تأمّل اندكى آنها را جمع مىكند به اين صورت كه عامّ را به واسطهء خاصّ ، تخصيص مىزند .
شرح كفاية الأصول — صفحة 168
مساهمون: الشيخ اسماعيل الصالحي المازندراني
ص١٦٨