جواب اشكال - مصنّف مىگويد : دور ريختن آب هر دو ظرف و لزوم تيمّم ، به خاطر يكى از دو جهت زير است :
اوّل - تعبّد در مسئله است .
دوم - ارشاد به اين است كه اگر با هر دو ظرف وضوء بگيرد ، به حكم استصحاب ، بدنش مبتلا به نجاست مىشود و با بدن نجس نمىتواند نماز بخواند .
توضيح مطلب : در مورد دو ظرفى كه قطعا يكى از آنها نجس باشد ، استعمال هر دو اشكال دارد . زيرا به مجرّد اينكه با دستش آب را از ظرف دوم برمىدارد تا روى مواضع وضوء بريزد ، در لحظهء ريختن آب و قبل از انفصال و جدا شدن غساله « 1 » از روى مواضع يا قبل از تعدّد غسل و شستن « 2 » ( و به عبارت ديگر در لحظهء ملاقات مواضع وضوء با آب كاسهء دوم ) يقين به نجاست بدن پيدا مىشود ، حالا يا بهسبب ملاقات آب ظرف دوم با بدن ( در صورتى كه همين ظرف دوم ، نجس باشد ) يا بهسبب ملاقات ظرف اوّل با بدن ( در صورتى كه ظرف اوّل ، نجس باشد ) .
پس لحظهء قبل از انفصال غساله و يا قبل از تعدّد غسل ، لحظهء يقين و قطع به حصول نجاست است . و لحظه بعد از انفصال غساله و يا بعد از تعدّد غسل ، لحظهء شكّ است ، يعنى شكّ مىكند آن نجاستى كه در لحظهء ريختن آب و حال ملاقات بوده ، زايل شد يا نه ؟ ( كه اگر آب ظرف دوم پاك بوده باشد ، نجاست زائل شده و اگر نجس باشد ، نجاست باقى است ) در اين صورت با تمام شدن اركان استصحاب ( يقين سابق به نجاست و شكّ لاحق نسبت به آن ) حكم به بقاى نجاست مىشود .
پس اين شخص در صورتى كه با هر دو ظرف وضوء بگيرد ، به حكم ظاهرى استصحاب ، بدنش نجس مىشود ، و فرض آن است كه مطهّر و پاككنندهء سومى در بين
هامش
( 1 ) . در جايى كه نجاست با يكبار شستن پاك مىشود .
( 2 ) . در جايى كه پاك شدن نجاست متوقف بر چند بار شستن است ، مثل اينكه ظرف با بول نجس شده باشد .