المتشخّصة « 1 » بما « 2 » لا يحدث معه مزيّة لها « 3 » ، و لا منقصة من المشخّصات ، و كذا كونه أكثر ثوابا .
و لا يخفى أنّ النهي في هذا القسم « 4 » لا يصلح إلّا للإرشاد ، بخلاف القسم الأوّل ، فإنّه « 5 » يكون فيه « 6 » مولويّا و إن كان حمله « 7 » على الإرشاد به مكان من الإمكان .
توضيح قسم دوم از عبادات مكروهه
قسم دوم از عبادات مكروهه آن است كه نهى به ذات و عنوان عبادتى تعلّق بگيرد كه بدل و مندوحه دارد ، مانند : « صلاة در حمام » كه اوّلا نهى به خود صلاة تعلّق گرفته و ثانيا بدل دارد و مكلّف مىتواند نماز را در مكان ديگرى بخواند .
در اين قسم از يك طرف به خاطر نماز واجب ، امر و وجوب است و از طرف ديگر به خاطر كراهت نماز در حمّام ، نهى است . بنابراين دو حكم متضادّ در يك جا جمع شدهاند . و لذا مصنّف در مقام حلّ اين اشكال ، ابتدا معانى كراهت را ذكر مىكند .
معناى كراهت
كراهت به دو معنا بهكارمىرود :
1 - معناى اصطلاحى : كراهت بهمعناى اصطلاحى كه يكى از احكام پنجگانه تكليفيّه مىباشد ، عبارت است از : فعل و عملى كه در آنهم مفسده است و هم مصلحت ، امّا مفسدهاش بر مصلحت غلبه دارد . از اين جهت كراهت در مقابل وجوب ( كه تمامش مصلحت است ) و حرمت ( كه تمامش مفسده است ) و استحباب ( كه مصلحتش بيشتر است ) و اباحه ( كه مصلحت و مفسدهاش مساوى است ) مىباشد .
هامش
( 1 ) . اين كلمه به ردّ اشكال دوم صاحب فصول ، اشاره دارد .
( 2 ) . أى : بخصوصيّة .
( 3 ) . أى : الطبيعة .
( 4 ) . أى : القسم الثانى .
( 5 ) . أى : النهى .
( 6 ) . أى : فى القسم الأوّل .
( 7 ) . أى : النهى فى القسم الأوّل .