مىباشد ، به اين معنا كه به مكلّف مىگويد : مىتوانى در اين روز ، روزه بگيرى ، امّا اگر روزه نگيرى بهتر است ، زيرا عنوان مخالفت با بنى اميّه يا با ترك صوم ، اتّحاد دارد و يا ملازم با آن است .
و همچنين نهى در مثل « صوم روز عرفه » ، ارشاد به اين است كه ترك روزه بهتر است ، زيرا عنوان نشاط در دعا ( كه فرد أرجح است ) يا اتّحاد با ترك روزه و يا با آن تلازم دارد . « 1 »
نتيجه : اگر نهى ، ارشادى باشد ( هم در فرض اتّحاد و هم در فرض تلازم ) حقيقى خواهد بود نه مجازى ، يعنى ارشاد است حقيقتا به اينكه ترك ، أرجح است ، چه از باب اتّحاد و چه از باب تلازم .
* * * و أمّا القسم الثاني : فالنهي فيه يمكن أن يكون لأجل ما ذكر في القسم الأوّل ، طابق النعل بالنعل ، كما يمكن أن يكون « 2 » بسبب حصول منقصة « 3 » في الطبيعة المأمور بها ، لأجل تشخّصها « 4 » في هذا القسم ، بمشخّص غير ملائم لها « 5 » ، كما في الصلاة في الحمّام ، فإنّ تشخّصها « 6 » بتشخّص وقوعها « 7 » فيه « 8 » ، لا يناسب كونها « 9 » معراجا ، و إن لم يكن نفس الكون في الحمّام
هامش
( 1 ) . البته در اينكه واقعا ترك ، ثواب دارد و مستحبّ است ، بحث است . زيرا ترك ، عدمى است و در عدم ، ثوابى نمىباشد ، تا چه رسد به ثواب بيشتر . و اگر گفته شود كه عنوان وجودى ، منطبق است ، اشكال مىشود كه عنوان وجودى بر عدم ، منطبق نمىشود .
( 2 ) . أى : يكون النهى .
( 3 ) . متأسفانه برخى از شارحين ، منقصت را بهمعناى مفسدهء غير غالبه دانستهاند ، درحالىكه در عبارت مصنف به مفسده تعبير نشده است . و لذا صحيح آن است كه گفته شود : منقصت يعنى خصوصيّتى با عبادت جمع شده كه سبب كم شدن مصلحت و ثواب آن مىباشد . پس منقصت يعنى كاهش و كاستى نه فساد و خرابى .
( 4 ) . أى : الطبيعة المأمور بها .
( 5 ) . أى : الطبيعة المأمور بها .
( 6 و 7 ) . أى : الصلاة .
( 8 ) . أى : الحمام .
( 9 ) . أى : الصلاة .