مصنّف پس از ذكر اقسام سهگانه عبادات مكروهه بهطور اجمال ، وارد ذكر آنها به طور تفصيل مىشود و در متن مذكور به توضيح قسم اوّل اشاره دارد ، امّا ابتدا دو مقدّمه ذكر مىكند كه عبارتند از :
مقدّمهء اوّل
بدون شكّ ، نهى در اين قسم ( مانند : « لا تصم يوم عاشورا » ، « لا تصلّ فى الحمام » ) تنزيهى « 1 » است كه بر حرمت و منع ، دلالت نمىكند ، بهخلاف نهى تحريمى ( مانند :
« لا تشرب الخمر » و « لا يغتب بعضكم بعضا » ) .
دليل بر تنزيهى و غير تحريمى بودن اين نهى ، « اجماع » است ، زيرا اجماع داريم كه روزهء روز عاشورا صحيح است و اگر نهى تحريمى باشد ، موجب فساد و بطلان عبادت مىباشد ، پس معلوم مىشود كه نهى از اين روزه ، كراهتى است نه تحريمى .
مقدّمهء دوم
اگرچه گرفتن روزهء روز عاشورا راجح است و از جهت روزه بودن ، مستحبّ است و مصلحت دارد ، امّا به دليل مداومت أئمّهء اطهار ( ع ) بر ترك اين روزه ، معلوم مىشود كه ترك آن از فعلش ، أرجح است و مصلحت و ثواب بيشترى دارد ، زيرا اگر فعل أرجح بود ، معصوم ( ع ) مداومت بر ترك نمىداشت ، بلكه يا آن را دائما انجام مىداد و يا لا اقلّ گاهى ترك مىكرد .
توضيح قسم اوّل از عبادات مكروهه
مصنّف پس از ذكر دو مقدّمه كه گذشت ، به توضيح قسم اوّل مىپردازد ، به اين بيان :
از اينكه نهى ، تنزيهى و كراهتى است و بايد ترك ، أرجح از فعل باشد ، معلوم مىشود كه در اين نهى ، سببى وجود دارد كه موجب ارجحيّت ترك بر فعل شده است ، و آن دو چيز است كه به ترتيب ذيل مىباشد :
هامش
( 1 ) . تنزيه يعنى دور كردن شخص از چيزى .