مثال دوم : نوافل مبتدئه « 1 » ( كه وقت خاصّى ندارند ) ، مانند : نماز به هنگام طلوع و زوال خورشيد .
در اين مثال نيز نهى به ذات عباداتى تعلّق گرفته كه بدل ندارند ، زيرا اگر در وقت ديگر خوانده شوند ، مربوط به همان وقت خواهند بود .
قسم دوم - عباداتى كه نهى به ذات آنها تعلّق گرفته و بدل دارند ، مانند : « صلاة در حمّام » كه نهى كراهتى به خود صلاة تعلّق گرفته و بدل و مندوحه دارد ، زيرا مىتوان نماز را در جاى ديگرى خواند .
قسم سوم - عباداتى كه نهى به ذات و نفس آنها تعلّق نگرفته است ، بلكه نهى به چيزى تعلّق گرفته كه آن چيز يا اتّحاد وجودى با عبادت دارد و يا در خارج ، ملازم با عبادت است . مانند : « نماز در مواضع تهمت » . ( مكانهاى آلوده از قبيل مزبله و . . . ) كه نماز خواندن در آن ، مكروه و منهىّ عنه است ، از باب اينكه نمازش اتّحاد وجودى با بودن در آن مواضع دارد ( و يا خواندن نماز ، با بودن در اين مواضع ، ملازمه دارد ) « 2 » .
* * * أمّا القسم الأوّل : فالنّهي « 3 » تنزيها « 4 » عنه « 5 » ، بعد الإجماع على أنّه « 6 » يقع صحيحا ، و مع ذلك يكون تركه أرجح ، كما يظهر « 7 » من مداومة الأئمّة عليهم السّلام على الترك « 8 » إمّا لأجل انطباق
هامش
( 1 ) . نوافل و مستحبّات بر دو قسمند :
الف - نوافلى كه دليل و وقت خاصّى دارند ، مانند : نوافل ظهر و عصر و مغرب و عشاء ، نافله شب ، صلاة جعفر طيّار و . . .
ب - نوافلى كه دليل و وقت خاصّى ندارند ، بلكه از باب « الصلاة خير موضوع ، فمن شاء استقلّ و من شاء استكثر » مىتوان در هر زمان و مكانى ، انجام داد . به اين نوافل ، « مبتدئه » مىگويند .
( 2 ) . نكته : تعبير مصنّف به « مجامع معه وجودا » أو « ملازم له خارجا » به خاطر اين است كه در فقه بحث است كه آيا « أكوان » مانند افعال ( ركوع ، سجود و . . . ) ، در حقيقت صلاة ، داخل هستند و جزء آن محسوب مىشوند ( تا اتّحاد وجودى باشد ) يا خارج از آن ، ولى ملازم با آن هستند .
( 3 ) . النّهى : مبتداء ، و خبره « إمّا لأجل . . . » .
( 4 ) . لا تحريما .
( 5 و 6 ) . أى : القسم الأوّل .
( 7 ) . أى : كما يظهر أرجحيّة الترك .
( 8 ) . راجع وسائل الشّيعة : ب 21 من أبواب الصوم المندوب ، ج 7 ، ص 339 ؛ ب 38 من أبواب المواقيت ، ج 3 ، ص 170 .