تاكنون معلوم شد كه به اعتقاد مصنّف ، مقدّمهء واجب ، واجب است ، و از نظر مسئله اصولى ، بين وجوب مقدّمه و وجوب ذى المقدّمه ، ملازمه وجود دارد . دليل عمدهء مصنّف بر ملازمه ، وجدان بود كه مؤيّدى را هم براى آن ذكر كرد ، البته بسيارى از اصوليين ، مقدّمهء واجب را واجب شرعى غيرى نمىدانند و مىگويند : مقدّمه واجب ، به حكم عقل ، واجب است و چنانچه شارع در اينباره امرى داشته باشد ، امرش مولوى نيست ، بلكه ارشاد به حكم عقل است .
حال آيا مقدّمهء مستحبّ و مكروه و حرام ، مستحبّ و مكروه و حرام است يا نه ؟
هركدام جداگانه مورد بحث قرار مىگيرد .
مقدّمهء مستحبّ
حكم مقدّمهء مستحبّ همان است كه در مقدّمه واجب بيان شد . يعنى اگر در مقدّمه واجب ، ملازمه بين وجوب مقدّمه و وجوب ذى المقدّمه پذيرفته شود ، در اينجا نيز بين استحباب مقدّمه و استحباب ذى المقدّمه ، ملازمه خواهد بود ، نظير « مشى » براى زيارت امام هشتم عليه السّلام ، كه مقدّمهء مستحبّ مىباشد . در اينجا همان گونه كه زيارت استحباب دارد « مشى » نيز به خاطر ملازمه ، استحباب خواهد داشت . ولى اگر در مقدّمه واجب ، ملازمه ممنوع باشد ، اينجا نيز ممنوع و مقدّمهء مستحبّ ، مستحبّ نخواهد بود .
و از آنجايى كه به نظر مصنّف ، مقدّمهء واجب ، واجب است ، مقدّمهء مستحبّ نيز مستحبّ است و لذا در هر دو مورد ، ملازمه وجود دارد و تنها فرقش اين است كه در مقدّمهء واجب ، ملازمه بين دو وجوب است ولى در مقدّمهء مستحبّ ، ملازمه بين دو استحباب مىباشد .
مقدّمهء حرام و مكروه
به نظر مصنّف ، حكم مقدّمهء حرام و مكروه ( مانند : « مشى » براى شرب خمر ، و « مشى » براى انجام فعل مكروه ) از جهت اينكه آيا حرام و مكروه است يا نه ، مبتنى است بر اينكه ابتداء معلوم شود كه ذى المقدّمه ، كدام يك از دو نوع زير است :
1 - از نوع افعال توليدى ( غير اختيارى ) .
2 - از نوع افعال مباشرى ( اختيارى ) .