ذى المقدّمه نيز در زمان وجوب مقدّمه ، وجوب دارد ، و يا « وجوب عقلى ارشادى » يا « وجوب نفسى تهيّئى » خواهد داشت .
ان قلت
مصنّف در اينجا ، اشكالى را كه بر كشف انّى شده ، مطرح و به آن جواب مىدهد :
اشكال
اگر مقدّمه قبل از اتيان ذى المقدّمه ( از باب اينكه ذى المقدّمه ، وجوب فعلى دارد ) واجب باشد ، لازمهاش آن است كه در واجب موسّع ( مثل : صلاة ظهر و عصر ) ، چون وجوبش فعلى است ، بايد تمام مقدّماتش نيز وجوب فعلى داشته باشند ، و مثلا بر مكلّف ، تحصيل ساتر عورت ، تحصيل آب براى وضوء ( در صورتى كه آب ندارد ) و حفظ آن ( در صورتى كه آب دارد ) و . . . واجب باشد . و يا حتّى در مورد شخصى كه مىداند در زمان نماز ظهر ، آب پيدا نمىشود ، حرام باشد كه خودش را جنب كند . و حال آنكه تحصيل مقدّمات و يا حفظ آن بر مكلّف ، قبل از وجوب ذى المقدّمه ، واجب نيست ، حتى اگر فرض شود كه در زمان واجب ، قدرت بر تحصيل مقدّمه نباشد ( مگر آنكه دليل داشته باشيم كه تحصيل مقدّمات در فرض مذكور ، واجب است ) .
جواب اشكال ( قلت )
مصنّف در مقام جواب از اشكال مىگويد : بايد توجّه داشت كه دو صورت در اينجا مطرح است :
1 - واجب ، بهگونهاى است كه در آن ، « قدرت مطلقه » ، يعنى قدرت از زمان وجوب واجب تا زمان وجود و انجام آن ، شرط است ( بهطورىكه زمان واجب ، هرچند آينده است ، ولى از زمان وجوب آن ، بايد مقدّماتش را تحصيل كرد ، زيرا در زمان واجب ، قدرت بر انجام مقدّمات نخواهد بود ) ، در اين صورت ، چارهاى جز وجوب تمام مقدّمات آن نيست ، مانند : « حفظ نفس محترمه » و يا « مال » و « عرض » در آينده كه قدرت مطلقه در آن شرط است و لذا مقدّمهء آن بايد الآن تحصيل شود ، و بلكه در اينگونه موارد - هرچند مصنّف نفرمودهاند - مىتوان گفت چون قضيّهء مهمّى است ، حتى قبل از وجوب
شرح كفاية الأصول — صفحة 186
مساهمون: الشيخ اسماعيل الصالحي المازندراني
ص١٨٦