فإنّه يقال : نعم ، « 1 » و لكنّه إذا كان به لحاظ إضافته « 2 » الى اجزاء الزمان و المفروض أنّه به لحاظ إضافته « 3 » الى الآخر « 4 » و أنّه « 5 » حدث فى زمان حدوثه « 6 » و ثبوته « 7 » أو قبله ، « 8 » و لا شبهة أنّ زمان شكّه بهذا اللحاظ « 9 » إنّما هو خصوص ساعة ثبوت الآخر « 10 » و حدوثه « 11 » لا الساعتين . « 12 » فانقدح « 13 » أنّه « 14 » لا مورد هاهنا « 15 » للاستصحاب ، لاختلال أركانه ، « 16 » لا أنّه مورده ، « 17 » و عدم جريانه « 18 » إنّما هو بالمعارضة ، « 19 » كى يختصّ « 20 » بما كان الأثر لعدم كلّ فى زمان الآخر « 21 » و الّا « 22 » كان الاستصحاب فيما له الأثر جاريا .
و أمّا لو علم بتاريخ أحدهما ، « 23 » فلا يخلو أيضا : إمّا يكون الأثر « 24 » المهمّ مترتّبا على الوجود الخاص « 25 » من المقدّم « 26 » أو المؤخّر « 27 » أو المقارن ، « 28 » فلا إشكال فى استصحاب
هامش
( 1 ) - مرحوم آخوند ( ره ) در جواب شيخ انصارى ( ره ) مىگويد : اين فرمايش شما را مىپذيريم كه زمان دوّم هم ، زمان شك است نه اينكه فقط زمان سوّم ، زمان شك باشد .
( 2 ) - اضافهء آن حادثى كه مىخواهد استصحاب عدمش را جارى كند .
( 3 ) - اضافة هذا الحادث
( 4 ) - الحادث الآخر
( 5 ) - آن حادثى كه مىخواهيم استصحاب عدمش را جارى كنيم ( حادث اوّل ) .
( 6 و 7 ) - حدوث حادث ديگر .
( 8 ) - مثلا شك مىكنيم كه آيا اسلام وارث در زمان حدوث موت مورّث بوده يا قبل از آن ، كه آثار متفاوتى نيز برآن بار مىشود .
( 9 ) - اينكه احد الحادثين مقدّم يا مؤخّر بر ديگرى باشد .
( 10 و 11 ) - الحادث الآخر .
توضيح : مرحوم آخوند ( ره ) مىگويد اينكه اين حادث قبل از آن حادث است يا بعد از آن ، در زمان سوّم يعنى زمانى است كه حادث ديگر موجود شده باشد .
( 12 ) - نه مجموع ساعت دوّم و سوّم .
( 13 ) - عرب كلمهء « انقدح » را و لو اينكه از نظر قياسى هم درست باشد ، استعمال نمىكند . بيشتر استعمالات عرب ، سماعى است لذا بهتر بود كه مرحوم آخوند ( ره ) بجاى انقدح از كلمه « قد ظهر » استفاده مىكرد .
( 14 ) - اينكه شك ، متّصل به يقين نيست و نمىتوان استصحاب را جارى كرد .
( 15 ) - در حادثين متعاقبين مجهولى التاريخ .
( 16 ، 17 و 18 ) - استصحاب
( 19 ) - مرحوم آخوند ( ره ) با بيان اين جملات مىخواهد نظر شيخ انصارى ( ره ) را كه قائل به جريان استصحاب شده بود ، ولى معتقد بود كه بالمعارضه تساقط مىكنند ، را رد كند .
( 20 ) - عدم جريان استصحاب
( 21 ) - الحادث الآخر
( 22 ) - اگر اثر ، مترتّب بر عدم هركدام از حادثين در زمان ديگرى نباشد كه تعارض و تساقط كنند ؛ بلكه اثر فقط مربوط به عدم يك حادث باشد ، استصحاب جارى مىشود .
( 23 ) - احد الحادثين المتعاقبين
( 24 ) - اثر شرعى
( 25 ) - مفادّ كان تامّه يا وجود محمولى
( 26 ) - تقدّم اسلام وارث بر موت مورّث يا تقدم كريّت بر ملاقات نجس .
( 27 ) - تأخّر موت مورّث از اسلام وارث .
( 28 ) - حرمت عقد دو خواهر با هم .