ميگويند براى امر به صيغه است . معانى فراوانى براى امر به صيغه بيان كردهاند كه مجموعا تا 24 معنى ميرسد . ولى معلوم نشده كه در كداميك از اين معانى حقيقت است . بعضى از آن معانى از اينقرار است : وجوب فقط . استحباب فقط . قدر مشترك بين وجوب و ندب .
يعنى طلب على جهة الاستعلاء . و توقف و . . .
و لمّا لم تكن الدلائل : در نظر مصنّف اقوال مختلفى كه درباره امر بوده هيچكدام دليل متقن و محكم نداشته . لذا يك قول كه در نظرش قويتر بوده انتخاب نموده و چنين گفته :
و الاظهر : مصنف بحث را روى صيغه امر آورده . صيغه امر بمذهب صرفيين و نحويين با اصوليين و بيانيّين فرق دارد . نحويين و صرفيين نظرشان بلفظ است و صيغه امر را دو قسم بيشتر حساب نمىكنند :
امر حاضر و امر غايب ، ولى اصوليين و بيانيّين نظر بمعنى دارند .
بنابراين غير از آن دو قسم اسم فعل امر را نيز داخل مىنمايند پس صه بمعنى اسكت و رويد بمعنى امهل نيز جزء امر است . كلام مصنف كه بفعل امر و به اسم فعل امر مثال آورده و هردو را جزء صيغه امر قرار داده ناظر به همين جهت است .
موضوعة لطلب الفعل استعلاء : در نظر مصنف امر شامل فعل با لام ، « ليحضر زيد » و فعل بدون لام ، اكرم عمرا ، و اسم ، رويد بكرا مىشود .
و صيغه امر وضع شده براى طلب الفعل استعلاء . لغت استعلاء قبلا معنى شد . ضمنا بايد دانست عبارت مصنف « و الاظهر » مبتدا است و خبر آن « موضوعة لطلب الفعل » است .
لتبادر الفهم : دليل مصنف بر اين تعريف « تبادر » است . تبادر
آئين بلاغت ( شرح مختصر المعانى ) ( فارسى ) — صفحة 99
مساهمون: احمد امين شيرازى
ص٩٩