باب هشتم : ايجاز ، اطناب و مساوات
با اين باب علم معانى باتمام ميرسد .
ايجاز در لغت بمعنى كوتاه آوردن است و بگونه لازم و متعدى استعمال مىشود . اطناب در اصل لغت بمعنى مبالغه نمودن است .
معانى اصطلاحى و تعريف هركدام بعدا بيان مىشود . ولى بين معنى لغوى و اصطلاحى مناسبت است . مساوات معنايش معلوم است .
در عنوان باب ايجاز را مقدم نموده بخاطر آنكه بهترين سخن ايجاز است . اطناب را بعد از آن ذكر نموده ، بخاطر آنكه مقابل ايجاز است و طبعا مساوات بعد از اين هردو است . مصنف در بحثهاى آيندهاش مساوات را اوّل ميآورد براى آنكه آن حد وسط است و معيار و ميزان قرار داده مىشود . هرچه كمتر از آن باشد ايجاز و هرچه بيشتر از آن اطناب است .
[ تعريف سكاكى ]
قال السكاكى : امور و اشياء جهان از دو حال خارج نيستند ، بعضى امور متقرّره هستند و برخى نسبيّه و اضافيّه . امور متقرّره آنهايند