رابطه اين دو همانند رابطه جملهء شرط و جواب است ، لذا به اين نوع جملات اسميه ، جملات اسميه شبه شرط و جواب مىگويند . « 1 »
3 - اسم شرط مبتدا بوده و مجموع جمله شرط و جواب ، خبر آن باشد ، زيرا جملهء « من يقم أقم معه » مشابه قول شما « كلّ من الناس إن يقم أقم معه » است و همانطور كه در جمله دوّم جمله « إن يقم أقم معه » خبر است در جمله اوّل نيز « يقم أقم معه » خبر بايد بوده باشد .
و الصحيح : در بين اين أقوال ، صحيح قول اوّل است و قول دوّم اشتباه است زيرا توقف صحت اتمام كلام بر ذكر جواب ، از باب توقف و تعليق بين شرط و جواب است نه از باب مبتدا و خبر ، در حالى كه براى اثبات خبريت جواب ، بايد اثبات شود كه نياز كلام به جواب از باب خبريت مىباشد در حالى كه كلام از حيث خبريت نيازى به جواب ندارد زيرا با جملهء شرط تكميل شده است و قول سوم نيز اشتباه است زيرا مىگويد جمله شرط و جواب مجموعا خبر است كه بيان شد جمله جواب خبر نمىتواند باشد پس اين قول نيز چون جزيى از آن غلط است پس كل اين قول نيز اشتباه است ، بنابراين قول اوّل صحيح است .
هامش
( 1 ) - ر . ك شرح جامي : 80