اسم نواسخ و متبدا واقع شود . بايد دانست اين اعتذار و توجيه نيز صحيح نيست ، زيرا مصدر مؤول در حكم ضمير است و خبر آوردن ضمير و آنچه كه در حكم آن است از غير ضمير چه مسوغ داشته باشد و چه نداشته باشد صحيح نمىباشد زيرا اخبار اعرف از غيراعرف لازم مىآيد .
نكته : شايان ذكر است كه مؤنث بودن فعل « تكن » دليل بر اسم بودن « آية » نكره و خبر بودن « أن يعلمه » در آيهء مورد بحث نمىشود ، زيرا در اين قراءت ، فعل « تكن » يا تامه است يا ناقصه . در صورت اوّل « آية » فاعل آن و « أن يعلمه » بدل از آن يا خبر براى مبتداى محذوف است و « لهم » متعلق به « تكن » است ، و در صورت ناقصه بودن « تكن » اسم آن ضمير قصه و « أن يعلمه » مبتداى مؤخر و « آية » خبر مقدّم است و كل اين جمله خبر براى « تكن » مىباشد ، يا « آيه » اسم آن و « لهم » خبر و « أن يعلمه » بدل از « آية » و يا خبر براى مبتداى محذوف است . و در قراءت مشهور كه « يكن » قراءت شده « أن يعلمه » اسم آن و « آية » خبر مقدّم آن است .
ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — صفحة 26
مساهمون: غلامعلى صفايى
ص٢٦