تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — صفحة 187

مساهمون:

ص١٨٧
و اجماعى نيست و شايد اين فردى كه « من » را در آيه زائده فرض كرده است بنابر قول كسانى باشد كه شرط نمىدانند كه « من » زائده بايد حتما در كلام غير موجب - منفى - و يا مشابه آن - جمل استفهاميه به « هل » - باشد مطلقا يعنى چه در باب تمييز و چه غير آن ، پس استعمال « من » زائده در كلام موجب و يا استفهامى به غير « هل » نيز صحيح دانسته لذا استعمال « من » زائده را در آيه جايز مىداند هرچند جمله استفهامى بوده و ادات آن « كم » باشد و يا اين شخص پيرو و برمبناى كسى كه استعمال « من » زائده را تنها در باب تمييز در جمله مثبت نيز اجازه مىدهد بوده و در اينجا زيادت « من » را تجويز كرده است همانگونه كه آن كس « من » را در مثال « عندي رطل من زيت » كه جمله مثبت است زائده مىداند و مانند ديگر نحويين « من » را مبين جنس نمىداند . السادس و السابع : ششمين و هفتمين الفاظى كه نيازمند رابط هستند ، بدل بعض از كل و بدل اشتمال است و رابط اين دو بدل حتما ضمير است چه آن ضمير مذكور و ملفوظ بوده و چه مقدّر باشد ، مانند آيه شريفه :
ثُمَّ عَمُوا وَ صَمُّوا كَثِيرٌ مِنْهُمْ
« المائدة / 71 » شاهد در بدل بعض از كل بودن « كثير منهم » از واو « عمّوا و صمّوا » است كه با آن بدل ، ضمير مذكور و مطابق با مبدل منه آورده شده است . و مانند آيه شريفه :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِيهِ
« البقرة / 217 » شاهد در بدل اشتمال « قتال فيه » از « الشهر الحرام » است كه با بدل اشتمال ، ضمير مذكور مطابق با مبدل منه آورده شده است . و مانند آيه شريفه :
وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا
« آل عمران / 97 » شاهد در بدل بعض از كل بودن « من استطاع » از « الناس » است در حالى كه ضمير رابط در تقدير است و در اصل بدل اين گونه بوده است « من استطاع منهم » . و مانند آيه شريفه :
قُتِلَ أَصْحابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ
« البروج / 4 و 5 » شاهد در بدل اشتمال « النار » از « الاخدود » است كه ضمير رابط آن مقدّر است