تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — صفحة 190

مساهمون:

ص١٩٠
اينجا رابط بين متنازعين حرف عطف است . 2 - عمل اوّلين از دو متنازع بر دوّمين آنها ، رابط باشد ، مانند آيه شريفه :
وَ أَنَّهُ كانَ يَقُولُ سَفِيهُنا عَلَى اللَّهِ شَطَطاً
« الجن / 4 » شاهد : در اين است كه « كان » و « يقول » تنازع بر « سفيهنا » دارند « كان » آن را به عنوان اسميت مىطلبد و « يقول » به عنوان فاعليت طالب عمل در آن است كه طبق مبناى بصريون عمل به دوّمى داده شده و به « كان » ضمير مفرد مذكر كه مطابق با اسم متنازع فيه مىباشد داده شده كه در آن مستتر است و رابط بين اين دو متنازع ، عمل « كان » بر « يقول » مىباشد زيرا « يقول » خبر « كان » است پس در اينجا ارتباط بين متنازعين ، ارتباط عامل و معمول است . 3 - جواب بودن دوّمين از متنازعين براى اوّلين از متنازعين ، رابط بين آن دو باشد كه اين خود بر دو قسم است : الف : اوّلين متنازعين شرط يا در حكم شرط و دوّمين از آنها جواب شرط باشد ، مانند آيه شريفه :
تَعالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ
« المنافقون / 5 » شاهد : در نزاع « تعالوا » و « يستغفر » بر « رسول اللّه » است كه اوّلى آن را به عنوان مفعوليت مىطلبد و دوّمى آن را به عنوان فاعليت طالب عمل بر آن است كه طبق مبناى بصريون عمل به دوّمى داده شده - لذا مرفوع است - و به اوّلى ضمير مفعولى داده شده كه سپس حذف گرديده است و رابط بين اين دو متنازع جواب بودن « يستغفر » براى « تعالوا » است به سبك جواب شرط براى شرط ، زيرا « تعالوا » هرچند فعل امر است و شرطيه نيست لكن در حكم جمله شرطيه است زيرا به همراه آن از حيث معنا يك جمله شرطيه در تقدير مىباشد كه فعل مضارع « يستغفر » در جواب آن مجزوم مىشود . زيرا اكثر نحويون مىگويند اگر در جواب فعل امر ، فعل مضارع مجزوم آورده شود ، يك جمله شرطيه با آن فعل امر در تقدير گرفته مىشود ، لذا تقدير معنوى در اين آيه اين گونه است : « تعالوا إن إيتوا يستغفر لكم رسول اللّه » .