و گاهى در اين صورت تركيبى ، « كلّ » لفظا اضافه نشده بلكه فقط معناى مضافاليه در نيّت است زيرا همواره « كلّ » بايد از حيث معنا اضافه شده باشد ، مانند قول خداوند متعال :
كُلًّا ضَرَبْنا لَهُ الْأَمْثالَ
« الفرقان / 39 »
شاهد : مفعولبه بودن « كلّا » كه اضافه لفظى نشده است مىباشد ، شايان ذكر است كه در اينجا هرچند « كلّ » لفظا در عقب عامل نيست لكن رتبة چون مفعول « ضربنا » است در حكم عقب آن عامل مىباشد و مضافاليه در نيّت است و آن « واحد منهم » است كه مراد از آنان قوم نوح و هود و ثمود و عاد و اصحاب رس مىباشد . و مانند قول أبى طالب عليه السّلام در مدح پيامبر صلّى اللّه عليه و آله :
ليعلم خيار الناس أن محمدا * وزير لموسى و المسيح ابن مريم
« أتانا بهدى مثل ما أتيابه * فكلّ بأمر اللّه يهدي و يعتصم » « 1 »
شاهد : وقوع « كلّ » غيرمضاف در عقب عامل كه در اينجا ابتدائيت است مىباشد و مضافاليه در نيّت است و آن « واحد منهم » مىباشد و مراد از آن حضرت موسى و عيسى و خاتم الانبياء صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است .
معناى شعر : « پيامبر آورد براى ما هدايتى مثل آنچه كه موسى و عيسى آورد به آن ، پس تمامى آنان به امر خدا هدايت مىكنند و محفوظ مىمانند » .
متن أمّا أوجهها الثلاثة التي باعتبار ما بعدها فقد مضت الإشارة إليها :
شرح همانطور كه در قبل نيز بيان شد وجوه تركيبيه « كلّ » به اعتبار لفظ ما بعد آن يعنى مضافاليه بر سه وجه است :
1 - صورت اوّل اين است كه اين كلمهء « كلّ » اضافه به اسم ظاهر شود در اين
هامش
( 1 ) - الاحتجاج : 1 - 2 / 233 .