مىگويد و خدمت پيامبر مىرسد و اسلام مىآورد :
« أربّ يبول الثعلبان برأسه * لقد هان من بالت عليه الثعالب » « 1 »
شاهد : در باء « برأسه » است كه به معناى « على » است زيرا مادهء « بول » با « على » متعدّى مىشود چنان كه در مصرع دوّم مىبينيد « بالت » با « على » متعدى شده است .
معناى شعر : « آيا پروردگار بول مىكند دو روباه بر سر او ؟ ! محققا ذليل است كسىكه بول كردهاند بر او روباهان » .
نكته : شاعر بعد از آن واقعه خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رسيد و اسلام آورد . پيامبر از ايشان پرسيد : اسم تو چيست ؟ او گفت : « غاوى بن عبد العزّى » .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به او گفت : « بل أنت راشد بن عبد ربّه » از آن پس نام او راشد بن عبد ربّه شد .
الحادي عشر : يازدهمين معناى باء ، تبعيض است و دلالت مىكند كه مراد از مجرور ، بعضى از آن است نه تمام آن ، اين معنا را اصمعى ، فارسى ، قتّبى و ابن مالك براى باء اثبات كرده و قائل به آن هستند .
و شخصى در اين مسأله مىگويد : كوفيون هم قائل به اين معنا براى باء هستند . آنان قرار دادهاند از مصاديق باء تبعيضيه ، باء در اين آيهء شريفه را
عَيْناً يَشْرَبُ بِها عِبادُ اللَّهِ
« الإنسان / 6 » . و مرجع ضمير « بها » كلمهء « عينا » است و علّت معناى تبعيض داشتن باء اين است كه عباد اللّه مىتوانند بعض و مقدارى از چشمه آب بهشت را بنوشند نه تمام آن را .
و قيل : و گفته شده است كه از همين معناى باء است باء در آيه
امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ
« المائدة / 6 » . زيرا در هنگام وضو ، قسمتى از سر مسح مىشود نه تمام آن .
و الظاهر : لكن ظاهر و قول اصحّ اين است كه معناى باء در اين دو آيه ، الصاق حقيقى است و داراى معناى تبعيض نمىباشد بنابراين قول ، معناى آيهء اوّل :
« مىنوشند چشمهسار بهشتى را در حالى كه متصل به آن چشمهسارند » و معناى
هامش
( 1 ) - شرح شواهد المغني : 1 / 317 ، شرح أبيات مغني اللبيب : 2 / 304 ، أعيان الشيعة : 1 / 241 ، همع الهوامع : 2 / 22 ، لسان العرب : 1 / 237 .