تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — صفحة 262

مساهمون:

ص٢٦٢
شعر داراى معناى واو مىباشد . زعم الأصمعي : ابو سعيد عبد الملك أصمعى از لغويين بصره اعتقاد دارد كه ضبط و روايت صحيح اين شعر اين گونه است كه به واو روايت شود زيرا كلمه « بين » هرگاه به شيء مفرد اضافه شود ، واجب است يك كلمه مفرد ديگر بوسيله واو عاطفه ، عطف بر مضاف‌اليه آن شود به همين علّت است كه اين مثال « جلست بين زيد فعمرو » جايز نيست . و اجيب : در جواب أصمعى گفته شده است كه « بين » گاهى اضافه به اسمى مىشود كه در حكم متعدد است مثل كلمهء جمع ، مانند : « جلست بين العلماء » كه در حكم « عالم و عالم و عالم » است و جلوس بين آنان صحيح مىباشد و بر اين اساس در شعر نيز قبل « الدّخول » و « حومل » يك كلمه جمع « مواضع » در تقدير است كه حكم متعدد را دارد و تقدير شعر اين گونه است : « بين مواضع الدّخول فمواضع حومل » همانطور كه جايز مىباشد : « جلست بين العلماء فالزّهاد » زيرا مضاف‌اليه « بين » لازم نيست فقط كلمات متعدد معطوف به حرف عطف واو باشد بلكه در حكم متعدد مثل جمع و يا با حرف عطف مترادف واو نيز باشد كفايت مىكند . الثّالث : سوّمين بعد معنوى فاء عاطفه دلالت آن بر عليّت و سببيّت ماقبل براى وقوع مابعد مىباشد و اين بعد معنوى فاء غالبا در وقتى است كه فاء جمله‌اى را بر جملهء ديگر و يا صفتى - مشتقات فعل - را بر صفت ديگر عطف مىكند ، مثال براى قسم اوّل - عطف جمله بر جمله - اين آيهء شريفه است كه در بيان چگونگى طرفدارى حضرت موسى از يكى از پيروان خود و كشتن فرد بىدينى كه با او مشاجره مىكرده است مىباشد :
دَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلى حِينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِها فَوَجَدَ فِيها رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلانِ هذا مِنْ شِيعَتِهِ وَ هذا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغاثَهُ الَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ « فَوَكَزَهُ مُوسى فَقَضى عَلَيْهِ »
« القصص / 15 » شاهد : سببيت ماقبل فاء در تحقّق مابعد فاء است و اين كلمه در مقام بيان اين ارتباط مىباشد .