معناى شعر : « وفا كن اى مرد به عقود و قسمها بالأخص آن عقدى كه وفاء به آن از بزرگترين اسباب تقرب است » .
نكته : در بين نحويين اختلاف است كه كداميك از ياءهاى « سيّما » در موقع تخفيف حذف مىشود ، ابن جنّى مىگويد : ياء دوّم و ابو حيان قائل به حذف ياء اوّل است . « 1 »
و هي عند الفارسي : بحثى كه در اينجا مطرح مىباشد پيرامون اعراب « سيّ » و عامل آن است در اين بحث دو قول است :
1 - قول ابو على فارسى : « سيّ » منصوب مىباشد بنا بر حال بودن از ذو الحالى كه قبل از آن ذكر شده است و ناصب آن فعل مقدّم كه عامل در ذو الحال است مىباشد ، به عنوان مثال اگر گفته شود : « قاموا لا سيّما زيد » « سىّ » بنابر حاليت از ضمير واو در « قاموا » منصوب است و عامل آن فعل « قام » مىباشد و معناى مثال بنابراين تركيب اين گونه مىشود « برخواستند حال آنكه قيام زيد مثل قيام آنان نبود » .
و لو كان كما ذكر : در ردّ ابو على فارسى مىتوان با دو اشكال به او اعتراض كرد :
الف : اگر تركيب « سىّ » اين گونه بود كه ابو على فارسى ذكر كرد هرآينه دخول واو بر « لا سيّما » ممتنع مىشد زيرا دخول واو بر حال مفرد - غير جمله - جايز نيست و هيچگاه « جاء زيد و راكبا » گفته نمىشود ، در حالى كه قبل از « لا سيّما » اكثرا واو قرار دارد .
ب : اگر تركيب ابو على فارسى صحيح بود هرآينه واجب بود كه « لا » تكرار مىشد زيرا اگر « لا » بر حال و خبر و صفت در صورتى كه غير جمله باشند ، داخل شود ، بايد تكرار گردد ، مانند اين مثال كه « لا » بر حال واقع شده است و تكرار گرديده : « رايت زيدا لا مثل عمرو و لا مثل خالد » .
2 - قول دوّم كه غير ابو على فارسى ، يعنى جمهور نحويين قائل هستند ، اين
هامش
( 1 ) - همع الهوامع : 1 / 235 .