« سيّ »
متن « سيّ » من « لا سيّما » « 1 » اسم بمنزلة « مثل » و زنا و معنى ، و عينه في الأصل واو و تثنيته « سيّان » نحو . . .
شرح يكى از كلمات مركّبهاى كه با حرف سين شروع مىشود ، « سىّ » مىباشد و اين كلمه در كتب نحو منفردا مورد بحث نمىباشد بلكه هرگاه در جملهء « لا سيّما » قرار گرفت به جهت خصوصيات نحوى كه عارض بر آن مىشود ، علماى نحو از آن بحث مىكنند . بايد دانست كه كلمهء « سىّ » در عبارت « لا سيّما » ، اسم است و از حيث وزن و معنا مانند كلمهء « مثل » مىباشد ، يعنى وزن آن « فعل » و معناى آن تشابه و تماثل بين دو شىء است و بايد دانست كه اصل اين كلمه « سوى » و عين الفعل آن واو بوده است كه به جهت سكون آن و كسرهء ماقبل تبديل به ياء ، و سپس در ياء لام الفعل ادغام شده است . و تثنيهء آن در حالت رفعى « سيّان » و در حالت نصب و جر « سيّين » و جمع آن « أسواء » مىباشد . مانند قول ابو دهبل جمحى در مدح پيامبر صلّى اللّه عليه و آله :
« عقم النساء فلا يلدن شبيهه * إنّ النساء بمثله عقم
متهلّل نعم بلا مبتاعد * سيّان منه الوفر و العدم » « 2 »
هامش
( 1 ) - اين قيد براى خروج « سيّ » مشابه اين كلمه از محل بحث است ، مانند « سيّ » به معناى مكان رمل در صحرا ، و اسم شهرى كه در بلاد عرب است چون آنها داراى مباحث نحوى خاصى نيستند ، و « سيّ » به معناى « مثل » كه محل بحث است بسيارى از احكام نحوى آن به جهت تركيب با « لا » نفى جنس و « ما » و اسم بعد از آن مىباشد به همين علّت در كتاب اين كلمه ، مقيد به « من لا سيّما » شده است .
( 2 ) - السيرة النبوية : 3 / 170 .