معناى « أمّا » نيز عبارت است از « مهما يكن من شئ » يعنى اگر چيزى در عالم وجود داشته باشد . كه اين يك امر و مطلب محقّق و قطعى است ، زيرا در عالم حتما اشيائى وجود دارند . حالا هرچيز كه معلّق به « أمّا » شود قطعى و مؤكّد و حتمى است ، پس آمدن « زيد » هم كه معلّق بر « أمّا » شد قطعى و مؤكّد مىشود .
متن و يفصل بين « أمّا » و الفاء بواحد من امور ستّة .
شرح اصل در ادات شرط اين است كه بر جملهء شرط داخل شده كه بعد از آن ، جمله جزائيه مىآيد ، لكن در جملهاى كه « أمّا » ادات شرط آن است ، به جهت اينكه خود « أمّا » گذشته از معناى ادات شرط ( مهما ) ، معناى جملهء شرط را نيز مثل « يكن من شيء » داراست ، بعد از آن جمله شرط قرار نمىگيرد ، بلكه بعد از « أمّا » فاء جزاء واقع مىشود و چون اجتماع ادات شرط و فاء جزاء قبيح است ، بايد بين اين دو ، چيزى فاصله شود و آن فاصل يكى از اين شش چيز مىباشد :
1 - مبتدأ از جملهء جواب مقدّم از فاء شده و فاصله مىشود ، مثل آيات سابق الذكر ، مانند :
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ
كه در اصل بود « فأمّا فالّذين آمنوا يعلمون . . . » .
2 - خبر از جمله جواب مقدّم شده و فاصله مىشود ، مثل : « أمّا في الدار فزيد » كه در اصل « أمّا فزيد في الدار » بوده است .
3 - جملهء شرطى كه در جملهء جواب « أمّا » بوده مقدّم شده و فاصله مىشود ، و بعد از فاء ، جملهء جواب آن شرط مذكور مىباشد ، مثل :
فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ
« الواقعة / 88 و 89 » كه در اصل « فأمّا فإن كان من المقرّبين فروح و ريحان . . . » بوده است .
لازم به ذكر است كه كلمه « الآيات » در متن ، مفعول فعل محذوف « اذكر » است و غالبا هرجا بعد از آيه ، روايت و شعرى كلمه الآيه ، الحديث ، الشعر آيد ،