آمادگى و جانبازى در راه امام عليه السّلام را اعلام كردند :
« أمّا بعد فإنّي لا أعلم أصحابا أوفى و لا خيرا من أصحابي » . « 1 »
كه در اينجا « أمّا » داراى معناى شرط و توكيد ، ولى معناى تفصيل را ندارد .
متن و أمّا التوّكيد فقال الزّمخشري في توضيحه : فائدة « أمّا » في الكلام أن تعطيه فضل توكيد و تقول . . .
شرح « أمّا » علاوه بر دو معناى شرط و تفصيل ، داراى معناى توكيد نيز مىباشد و اين معنا همانند شرط ، براى « أمّا » دائمى است . در بيان كيفيت معناى توكيد « أمّا » زمخشرى « 2 » مىگويد : فائدهء « أمّا » در كلام اين است كه به آن كلام يك زيادت كه از جنس توكيد است اعطاء مىكند . به عنوان مثال شما مىگوئيد : « زيد ذاهب » كه اين يك عبارت ساده است ولى اگر قصد داشته باشيد آن را تأكيد كنيد ، و بگوئيد كه همانا زيد بدون هيچ ترديدى ذاهب است و همانا زيد ذهابش صددرصد و حتمى است ، مىگوئيد : « أمّا زيد فذاهب » . و به همين جهت كه از « أمّا » معناى توكيد استفاده مىشود ، سيبويه « 3 » در تفسير و معناى جملهء بالا گفته است : « مهما يكن من شيء فزيد ذاهب » . ( انتهى كلام زمخشرى ) .
علّت اينكه از اين تفسير استفاده مىشود كه سيبويه قائل است كه « أمّا » معناى تأكيد دارد ، اين است كه ، يك قاعدهء كلّى است كه : « المعلّق على المحقّق ، محقّق » يعنى چيزى كه معلّق و مشروط است به يك شرط و شيء حتمى ، آن مشروط و معلّق نيز حتمى و محقّق مىباشد ، مثلا اگر بگوييم : « اگر انسان ، حيوان باشد من مىآيم » در اينجا آمدن ، مشروط به حيوانيت انسان شده كه يك شىء محقق و قطعى است پس آمدن هم قطعى است .
هامش
( 1 ) - الكامل في التاريخ : 4 / 57 .
( 2 ) - الكشاف : 1 / 117 .
( 3 ) - الكتاب : 1 / 548 .