تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — صفحة 123

مساهمون:

ص١٢٣
امّا در وجه نصب : نيز دو احتمال است ، زيرا كه « ثلاثا » از حيث اعراب دو احتمال دارد : 1 - مفعول مطلق براى « طلاق » باشد و در مقام بيان عدد آن طلاق بوده و جمله « و الطلاق عزيمة » معترضه باشد ، در اين صورت سه طلاقه است كه كسائى نيز اين احتمال را گفته‌اند . 2 - حال باشد براى ضميرى كه در « عزيمة » است در اين صورت طلاق آن زن يك طلاقه است كه از « أنت طلاق » فهميده مىشود سپس شاعر خبر به يك مطلب ديگر مىدهد به اينكه : الطلاق عزيمة اذا كان ثلاثا ، يعنى طلاق حتميت دارد در حالى كه سه طلاقه باشد . متن و إنّما يقع ما نواه و هذا ما يقتضيه معنى هذا اللفظ . . . شرح باتوجّه به اينكه اين چهار احتمال وجود دارد ، همانا طلاق آنگونه واقع مىشود كه قائل قصد كرده و در نيت دارد و اين احتمالات مقتضاى معناى اين شعر است با بررسى نحوى و صناعى و با قطع‌نظر از شئ ديگرى مانند قرائن لكن طلاقى كه اين شاعر معين اراده كرده ، عبارت است از سه طلاقه ؛ زيرا قول او بعد از اين دو بيت ، دلالت بر سه طلاقه بودن دارد :
« فبيني بها أن كنت غير رفيقة * و ما لإمرى بعد الثلاث مقدّم »
معناى شعر : « پس بايد جدا شوى به واسطهء اين سه طلاقه‌كردن ؛ زيرا تو مىبودى غير رفيق و دشمنى براى من ، و نيست براى مرد بعد از سه طلاقه‌كردن زن ، مقدم شدن و مراجعه به آن زن » زيرا بايد اوّلا محلّل گرفت و بعد از طلاق دادن او و گرفتن عدّه از ناحيهء آن زن ، دوباره او را عقد كرد . بينى : فعل امر از بينونة و ضمير « بها » راجع به « ثلاث » است و « أن كنت » محلا مجرور به لام جاره تعليليه مقدّر و « مقدّم » مصدر ميمى مىباشد .