يا أبا ذرّ الصلاة عماد الدّين و اللّسان أكبر و الصدقة تمحو الخطيئة و اللّسان أكبر ، و الصوم جنّة من النّار و اللّسان أكبر ، و الجهاد نباهة و اللّسان أكبر .
يا أبا ذرّ الدّرجة في الجنّة كما بين السماء و الأرض و إنّ العبد ليرفع بصره فيلمع له نور يكاد يخطف بصره فيفزع لذلك ، فيقول : ما هذا ؟ فيقال : هذا نور أخيك ، فيقول : أخي فلان كنّا نعمل جميعا في الدّنيا و قد فضّل علىّ هكذا ؟ فيقال له : إنّه كان أفضل منك عملا ، ثمّ يجعل في قلبه الرضى حتّى يرضى .
يا أبا ذرّ الدّنيا سجن المؤمن و جنّة الكافر ، و ما أصبح فيها مؤمن إلّا حزينا فكيف لا يحزن المؤمن و قد أوعده اللّه جلّ ثناؤه أنّه وارد جهنّم و لم يعده أنّه صادر
شرح
اى ابا ذر نماز ستون دين است و ( كار ) زبان بزرگتر ، و صدقه خطا را محو سازد و ( كار ) زبان بزرگتر ، و روزه سپرى است از دوزخ و ( كار ) زبان بزرگتر است ، و جهاد شرف و بزرگى است و ( كار ) زبان بزرگتر است .
توضيح - در توضيح اين حديث آنچه اكنون به نظر مىرسد اين است كه اين اعمال هركدام نقش مهم و پاداش بزرگى دارد چنانچه نماز ستون دين ، و صدقه محوكننده خطا ، و روزه مانند سپر جلوگير از آتش دوزخ و جهاد شرف و بزرگى است ، امّا كار زبان و كاربرد آن در همهء اين موارد بيش از خود آنها و عمل به آنها است چون عمل زبان ترويج نماز و صدقه و روزه و جهاد در جامعه است ، ولى عمل به آنها فقط براى عامل به آن سودبخش و نافع است و ازاينرو كار زبان بزرگتر و مؤثرتر است ، و به اصطلاح ادبى بايد با تقدير مضاف كه « عمل » باشد در هر چهار مورد معنى كنيم ، چنانچه ما در ترجمه در ميان پرانتز ذكر كردهايم .
اى ابا ذر ( فاصلهء ) درجهء در بهشت همانند فاصلهء ميان زمين و آسمان است ، و براستى بندهء خدا ديده به سوى بالا بردارد نورى براى او بدرخشد كه چشمش را خيره كند و با ديدن آن نور بىتابى كند و گويد : اين چه نورى است ، به دو گويند : نور برادر ( دينى ) تو است ، گويد : برادرم فلانى ، ما در دنيا با هم عمل مىكرديم ولى اين گونه بر من برترى گرفته ؟ به دو گويند : او در عمل برتر از تو بود ، آنگاه در دلش خوشنودى حقّ قرار گرفت تا بدانجا كه خوشنود شد .
اى ابا ذر دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است ، و شخص باايمانى نيست جز آنكه در دنيا روز خود را با اندوه آغاز كند ، چگونه اندوهگين نباشد مؤمن در صورتى كه خداى عزّ و جلّ به او