عنها و ليلقيّن أمراضا و مصيبات و أمورا تغيظه و ليظلمنّ فلا ينتصر ، يبتغي ثوابا من اللّه تعالى فما يزال فيها حزينا حتّى يفارقها ، فإذا فارقها أفضى إلى الرّاحة و الكرامة .
يا أبا ذرّ ما عبد اللّه عزّ و جلّ على مثل طول الحزن .
يا أبا ذرّ من اوتي من العلم ما لا يبكيه لحقيق أن يكون قد اوتي علم ما لا ينفعه لأنّ اللّه نعت العلماء فقال جلّ و عزّ :
« إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا يُتْلى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً وَ يَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا وَ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً »
. « 1 »
شرح
هشدار داده كه در جهنّم درآيد ، ولى وعدهء بيرون رفتن آن را نداده است ، « 2 » و نيز مؤمن مىداند كه حتما بيماريها و مصيبتهايى را ديدار خواهد كرد ، و نيز مورد ستم قرار خواهد گرفت و كسى به يارى او نيايد و ( در تمام اين احوال ) تنها ثواب و پاداش خداى را مىجويد ، و ازاينرو پيوسته در دنيا اندوهگين است تا وقتى كه از دنيا مفارقت كند ، و هنگامى كه از دنيا مفارقت كرد به راحتى و كرامت برسد .
اى ابا ذر خداى را كسى عبادت نكرده به مانند طول اندوه ( از ترس كوتاهى در اطاعت و نافرمانى خدا ) .
اى ابا ذر كسى كه بهرهاش از علم و دانش چنان باشد كه او را نگرياند شايستهء آن است كه علمى به او داده شده باشد كه سودش ندهد ، زيرا خداى عزّ و جلّ ( در قرآن ) علماء را اين گونه توصيف فرموده :
« شما به اين كتاب ايمان بياوريد يا نياوريد ( مرا يكسان است ) كه البته آنها كه پيش از اين به مقام علم و دانش رسيدند هرگاه اين آيات برايشان تلاوت شود همه با كمال خضوع و فروتنى سر طاعت بر حكم آن فرود آورند و گويند پروردگار ما پاك و منزّه است ، البّته وعدهء خداى ما محقّقا واقع خواهد شد ، آنها با چشم گريان همه سر به خاك عبوديّت نهاده و پيوسته بر خوف و ترسشان از خدا مىافزايد » .
هامش
( 1 ) - اسراء : 108 - 109 .
( 2 ) - اشاره است به آيهء 72 سورهء مريم كه خداى تعالى فرمايد :« وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا . . . »- كسى از شما نيست جز آنكه وارد جهنم خواهد شد و اين بر پروردگار تو حتمى است ، سپس نجات دهيم آنها را كه تقوا دارند . . .