خلّفته وراء ظهرك .
و اقنع بما قسمه اللّه لك . و لا تنظر إلّا إلى ما عندك . و لا تتمنّ مالست تناله . فإنّ من قنع شبع و من لم يقنع لم يشبع . و خذ حظّك من آخرتك . و لا تكن بطرا في الغنى ، و لا جزعا في الفقر . و لا تكن فظّا غليظا يكره النّاس قربك و لا تكن واهنا يحقّرك من عرفك و لا تشار من فوقك . و لا تسخر به من هو دونك . و لا تنازع الأمر أهله . و لا تطع السّفهاء . و لا تكن مهينا تحت كلّ أحد . و لا تتّكلنّ على كفاية أحد .
وقف عند كلّ أمر حتّى تعرف مدخله من مخرجه قبل أن تقع فيه فتندم .
و اجعل قلبك قريبا تشاركه . و اجعل عملك والدا تتّبعه . و اجعل نفسك عدوّا تجاهده و عارية تردّها ، فإنّك قد جعلت طبيب نفسك و عرّفت آية الصّحّة و بيّن لك
شرح
مىگذارى ، اصلاح كنى .
بدانچه خدا قسمت تو كرده قانع باش ، و جز بدانچه نزد تو است ( به مال ديگران ) ننگر ، و آرزو نكن چيزى را كه بدان نخواهى رسيد ، زيرا كسى كه قناعت كند سير شده ، و كسى كه قناعت نكند سير نخواهد شد ، « 1 » بهرهء خود را از آخرت برگير ، نه در هنگام غنا و ثروت ناسپاس باش و نه در هنگام فقر و ندارى بىتاب ، تندخو و سنگدل مباش كه مردم نزديكى با تو را خوش داشته باشند ، ولى نه چنان رام و سست كه آشنايان تحقيرت كنند ، نسبت به ما فوق خود ستيزهجو مباش ، و زيردست خود را به ريشخند مگير ، در هر كار با كاردانان آن كار منازعه نكن ، و از سفيهان پيروى و اطاعت ننما ، و خوار و زيردست هركس نباش ، و تكيه بر كفايت كسى نكن ، و در برابر هر كارى ايست كن تا وضع ورود و خروج آن را بدانى پيش از آنكه در آن كار درافتى و پشيمان شوى .
دل خود را چون شخص قريب و نزديكى قرار ده كه با او مشاركت دارى ، و عمل خود را همچون پدرى كه پيرويش كنى ، و نفس خويش را چون دشمنى كه با او مجاهده و پيكار كنى و عاريتى كه بازش گردانى ، زيرا تو را طبيب خويش ساختهاند و نشانهء سلامتى را به تو شناسانده ، و
هامش
( 1 ) - شاعر پارسىزبان دراينباره گويد :گفت چشم تنگ دنيادار را * يا قناعت پر كند يا خاك گور