تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح مثنوى شريف ( فارسى ) — صفحة 1164

مساهمون:

ص١١٦٤
سلطان سليم عثمانى بسال 623 منقرض گرديد . جع : اسد الغابه ، طبع مصر ، ج 3 ، ص 113 - 109 ، الاصابه ، طبع حيدر آباد دكن ، ج 2 ، ص 487 - 484 ، النجوم الزاهرة ، طبع مصر ، ج 7 ، ص 111 - 109 ، اخبار الدول ، طبع بغداد ، ص 315 ، معجم الانساب ، طبع مصر ، ص 5 . اكنون گوييم كه نظم مثنوى شريف به خواهش حسام الدين چلبى آغاز شده است و او پس از مرگ صلاح الدين زركوب قونوى ( غره‌ى محرم 657 ) مورد توجه خاص مولانا قرار گرفت ، نظم دفتر دوم مثنوى پس از فترت دو ساله باتفاق مناقب نويسان و شارحان مثنوى و بموجب اشاره‌ى مولانا در آغاز دفتر دوم بسال ( 662 ) شروع گرديده و در اين هنگام خلافت عباسى در بغداد منقرض شده بود ، بنا بر اين مقصود مولانا دوام آن خلافت در مصر بوده است ، ظاهرا عامه‌ى مردم در نتيجه‌ى تبليغ دعاه عباسى معتقد بوده‌اند كه خلافت آل عباس تا رجعت مسيح پايدار خواهد ماند ، داود بن على بن عبد اللَّه بن عباس در روز بيعت مردم با سفاح بر سر منبر گفت : و اعلموا ان هذا الامر فينا ليس بخارج منا حتى نسلمه الى عيسى بن مريم . ( بدانيد كه خلافت در خاندان ما خواهد ماند و بيرون نخواهد رفت تا آن را به عيسى بن مريم واگذاريم . ) ابن الاثير ، طبع مصر ، ج 5 ، ص 155 . بعضى از شارحان مثنوى قيامت را عبارت از غلبه‌ى هلاكو بر بغداد فرض كرده‌اند . مضمون اين ابيات در تبديل مقصد و يا ترتب امرى ناخواسته و بزرگوار بر فعل انسان ، درين غزل مكرر شده است :
آن بخت كرا باشد كايد بلب جويى * تا آب خورد از جو ، خود عكس قمر يابد