مأخذ و نقد و تحليل اين داستان
مأخذ و اصل اين حكايت بىگمان قصّهء ذيل است :
وَ حُكِىَ أَنَّ بَعْضَ الْاعْرابِ خَرَجَ قاصِداً بَعْضَ الْمُلوكِ يَسْتَمْنِحُهُ فَاسْتَطابَ الْماءَ ( ظ : ماءً ) فى بَعْضِ الْمَراحِلِ فى الطَّريقِ فَمَلَأَ مِطْهَرَتَهُ ماءً فَجاءَ الَى الْمَلِكِ فَلَمّا رَآهُ مَلَأَ مِطْهَرَتَهُ دَنانيرَ فَقالوا لَهُ نُدَماؤُهُ فى ذلِكَ فَقالَ جاءَ الْاعْرابِىُّ بِما لَمْ يَكُنْ لَهُ غَيْرُهُ وَ لَنا مِنْ هذِهِ الدَّنانيرِ غَيْرُ ما اعْطَيْناهُ فَالْيَدُ لَهُ . ( آوردهاند كه عربى بيابانى بر آهنگ بخشش و باميد سخاى يكى از شاهان از مَحَلّهء خود بيرون آمد و در يكى از منازل راه آبى يافت كه بمذاق وى خوش آمد و قمقمهء خود را از آن پُر كرد و بسوى آن شاه آمد همين كه چشم پادشاه بر وى افتاد قمقمهاش از مسكوك زر درآكند . نديمان شاه درين بخشش شگرف با او سخن گفتند و سبب پرسيدند ، گفت اين اعرابى جز اين كه آورد چيزى نداشت و ما از اين مسكوك زر بسيار داريم ، هنوز دست دست اوست . ) اين حكايت در كتاب ( رَوْح الارواح ) ذكر شده است ، روح الارواح كتابى است در شرح و تفسير اسماء حُسنى بر طريقهء واعظان و مذكّران ، مشحون بحكايات و قصص پيمبران و گاهى رجال اسلام از صحابه و صوفيّه و زهّاد و مشتمل بر احاديث نبوى و اقوال بزرگان دين و اشعار عربى و فارسى كه بعضى از خود مصنّف و برخى از سنايى و شعراى ديگر است كه من آنها را هنوز نشناختهام ، مصنّف بىگمان نظرى به كتاب ( التّحبير فى علم التّذكير ) از ابو القاسم قشيرى ( متوفّى 465 ) داشته است . بگواهى بعضى قرائن از قبيل اسلوب عبارت و آوردن اشعار