تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح مثنوى شريف ( فارسى ) — صفحة 654

مساهمون:

ص٦٥٤
تىتى : نانى به شكل مرغ و ديگر جانوران كه به جهت تسلى طفلان سازند . نظير : قاقا در محاورات كنونى ، لفظى كه مرغان را بسوى دانه بدان دعوت كنند مجازا لفظى نامفهوم و مهمل . از آداب طريقت يكى آنست كه مريد در حضور شيخ خاموش نشيند و آماده‌ى شنيدن سخن پير باشد « بايد كه پيوسته منتظر و مترصد بود كه بر لفظ شيخ چه مىرود و زبان او را واسطه‌ى كلام حق داند و يقين شناسد كه او به خدا گوياست نه به هوا . . . پس بايد كه دايم مترصد و حاضر بود تا از فوايد و عوايد كلام شيخ محروم و بىنصيب نماند . » مصباح الهدايه ، طهران ، ص 222 . و بدين سبب كه حفظ حرمت شيخ بر مريد واجب است ، سهل بن عبد الله تسترى تا پيرش ذو النون مصرى در حيات بود ، لب از بيان اسرار بسته داشت و در طريقت سخن نمىگفت . تذكرة الاولياء ، چاپ ليدن ، ج 1 ، ص 255 . مولانا نظر بدين اصل مريد را به گوش تشبيه مىكند كه وظيفه‌اى جز شنيدن ندارد و پير را به زبان مانند مىسازد كه عمل گفتن بر عهده‌ى اوست و باز كودك نوزاد را مثال مىآورد كه مدتى حرف مىشنود وز آن پس در سخن مىآيد همچنين مريد تا وقتى كه متحقق بمعرفت نشده و بمرحله‌ى كمال نرسيده است بايد كه سخن نيوش باشد و انفاس پير را مغتنم دارد و در طريقت سخن آغاز نكند . نيز جع : مثنوى ، ج 4 ، ب 2071 ببعد .
كر اصلى كش نبود آغاز گوش * لال باشد كى كند در نطق جوش
ز آن كه اول سمع بايد نطق را * سوى منطق از ره سمع اندر آ
ادخلوا الابيات من ابوابها * و اطلبوا الاغراض فى اسبابها
كر اصلى : كر مادرزاد . نطق و تكلم عبارت است از ادا كردن اصوات و الفاظى كه بحسب