سعى كند علمى بر علم خود بيفزايد ؛ « اكيس النّاس من جمع علم النّاس إلى علمه » « 1 » صحبت اعلم از خود را فوزى عظيم شمرد و اگر عالمى يابد كه به علم خود عمل كند ، متابعت او را لازم شمرد و از حكم او بيرون نرود . و مراد از « علم » ، علم آخرت است نه علم دنيا و اگر چنين كسى نيابد و اعلم از خود نيز نيابد ، با كتاب صحبت كند و با مردم نيكو سيرت كه از ايشان كسب اخلاق حميده كند و هر صحبتى كه او را خوشوقت و متذكر حق و نشئه آخرت مىسازد از دست ندهد .
بيستم - با مردم به حسن خلق و مباسطت معاشرت كردن تا بر كسى گران نباشد و افعال ايشان را محملى نيكو آيد به شنيدن و گمان بد به كسى نداشتن .
بيست و يكم - صدق در اقوال و افعال را شعار خود ساختن .
بيست و دوم - توكّل بر حق - سبحانه و تعالى - كردن در همه امور و نظر بر اسباب نداشتن و در تحصيل رزق اجمال كردن و بسيار به جد نگرفتن در آن و فكرهاى دور به جهت آن نكردن و تا مىتوان به كم قناعت كردن و ترك فضول كردن .
بيست و سوم - بر جفاى اهل و متعلقان صبر كردن و زود از جا در نيامدن و بدخويى نكردن ، كه هر چند جفا بيشتر مىكشد و تلقّى بلا بيشتر مىكند ، زودتر به مطلب مىرسد .
بيست و چهارم - أمر به معروف و نهى از منكر به قدر وسع و طاقت كردن و ديگران را نيز بر خير داشتن و غمخوارى نمودن و با خود در سلوك شريك ساختن ؛ اگر قوت نفسى داشته باشد و الا اجتناب از صحبت ايشان نمودن و با مدارا و تقيّه ، تا موجب وحشت نباشد .
بيست و پنجم - اوقات خود را ضبط كردن و در هر وقتى از شبانه روز ، وردى قرار دادن كه به آن مشغول مىشده باشد تا اوقاتش ضايع نشود . چه هر وقتى تابع موقوت له است . و عمده در سلوك اين است : آنچه از ائمه معصومين به ما رسيده است . . . ، مؤيّدى كه مير جلال محدّث مرقوم داشتهاند براى بيانات فوق مىگويد : از ثقة الاسلام شيخ آقا بزرگ طهرانى صاحب « الذريعة » مدّ ظلّه شفاها و بلاواسطه شنيدم كه مىفرمود : اين كتاب شريف مشتمل بر مطالبى است كه مىتوان از آنها به كلمه جامعه سلوك شرعى و دستور دينى تعبير نمود . و اظهار مىداشتند كه : وقتى من نسخه اين كتاب را ديدم و مندرجاتش را از نظر گذرانيدم ، چنان در من تأثير كرد كه نتوانستم به يك مطالعه قناعت كنم ،
هامش
( 1 ) . « مشكاة الانوار » طبرسى ص 241 ، بهجاى « اكيس » ، « اعلم » ذكر شده است .