و در قصيده فتح خيبر مىگويد :
و ما انس لا انس الّذين تقدّما * و فرّهما و الفرّ قد علما حوب « 1 »
و للرّاية العظمى و قد ذهبا بها * ملابس ذلّ فوقها و جلابيب
عذرتهما انّ الحمام لمبغض * و انّ بقاء النّفس للنّفس محبوب « 2 »
يعنى و آنچه را كه فراموش نمايم ، اين مطلب را فراموش نمىنمايم كه آن دو نفر تقدّم جستند به حرب و فرار كردند از جهاد و حال آنكه مىدانستند فرار از جهاد از گناهان موبقه است و هم فراموش نمىكنم كه رايت بزرگ رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را حمل كردند و به جنگ بردند امّا لباس مذلّت و جلباب عار بر آن پوشانيدند به سبب فرار از حرب ؛ پس عذر مىخواهد از ايشان كه باكى نيست هر كس مرگرا دشمن دارد و طالب حيات خويش است يعنى آن كس ، كس ديگر است كه مىفرمايد :
و اللّه لابن أبى طالب آنس بالموت من الطّفل الى محالب امّه [ به خدا سوگند ! پسر ابو طالب به مرگ مأنوستر از طفل به سينه مادر است ] . « 3 »
و آن شخص شخص ديگرى است كه مىفرمايد :
أنا الموت المميت خوّاض المنيّات [ منم آن مرگ كشنده غوطهور در مرگها ] . « 4 »
پس ابن ابى الحديد به ابو بكر مىگويد آهسته برو و به حال خود باش كه همچنين نيست هر كس قصد مرتبهء عاليه نمود بتواند تحمل سنگينى بار آن بنمايد . دور شو از اين خيال ! تو را چه به مرتبهء عاليه ! بگذار تا در اين مرتبه قدم گذارد آن بزرگوارى كه از علوّ و مجد رداء و ازار بر تن كرده و آن جوانمردى كه رگ تيم بن مرّه در او نيست « 5 » مرادش از تيم بن مرّه جدّ ابو بكر است كه معروف به دنائت و پستى مىباشد و از براى ايشان رتبه و شرفى نيست چنانچه عمير بن الأهلب الضبّى كه يكى از انصار عايشه است در حرب جمل در وقت مرگ خود مىخواند :
لقد اوردتنا حومة الموت امّنا * فلم تنصرف إلّا و نحن وراء
[ مادرمان ( امّ المؤمنين عايشه ) ما را به صحنه مرگ درآورده ، و برنگشت مگر در حالتى
هامش
( 1 ) - گناه بزرگ .
( 2 ) - الروضة المختارة ( القسم الثانى « شرح القصائد العلويات السبع » ) ص 91 - 92 . فصول العليه ص 25 .
( 3 ) - « نهج البلاغه » ، خطبهء پنجم ، فصول العليه ، ص 25 .
( 4 ) - فصول العليه ، ص 25 .
( 5 ) - مرادش از تيم بن مرة ، جدّ ابو بكر است كه معروف به دنائت و پستى مىباشند و از براى ايشان مرتبه و شرفى نيست و دو بيتى كه از قول عمير در متن نوشته شد شاهد بر اين مطلب است .