كه ما در عقب قرار گرفته بوديم ]
اطعنا بنى تيم لشقوة جدّنا * فما تيم الّا اعبد و اماء « 1 »
[ ما به جهت بدبختى جدّمان از بنى تيم اطاعت كرديم و تيمىها جز مشتى غلام و كنيز نبودهاند ] و ابن ابى الحديد در بقيهء كلمات خود فرمايد در مدح امير المؤمنين عليه السّلام كنايهاش با ابو بكر است . مىگويد : مجد و بزرگوارى براى آن بزرگوارى است كه هيچگاه بت لات را پرستش ننمود و تمام اهل تسنّن قبول دارند كه امير المؤمنين عليه السّلام هيچ وقت بت را سجده نكرد و لهذا هر گاه اسم آن جناب را مىبرند ، « كرّم اللّه وجهه » مىگويند . و شيخ ازرى چه خوب فرموده در حق على عليه السّلام :
لك فى مرتقى العلى و العوالى * درجات لا يرتقى أدناها
[ تو در مراتب بلندى و برترى ، درجاتى دارى كه هيچ كس به پايينترين آنها هم نمىتواند برسد ]
اين معناك من معانى اناس * كان معبودها اتّباع هواها « 2 »
[ كجا مىتوان خصال تو را با صفات مردمى كه پرستشگر هوى و هوسهاى خود بودهاند مقايسه كرد ]
و آن جوانمردى كه در بردن آيات برائت معزول نشد به خلاف تو كه پيغمبر آيات را اوّل به تو داد كه به روى مكّه و بر كفار مكّه بخوانى چون از مدينه بيرون رفتى جبرئيل نازل شد بر آن حضرت كه بايد اداء اين امر نشود مگر بر دست تو يا مردى كه به منزلهء جان تو باشد « 3 » كه پس آن حضرت على را فرستاد كه آيات را از تو بگيرد و تو را معزول كرد و فرمود : من تو را معزول نكردم بلكه از آسمان امر عزل تو آمد . و باز مىفرمايد : آن جوانمردى كه رسول خدا او را از مرتبهء امامت به جماعت عقبش نكرد ، مرادش كنايهء ابو بكر است كه چون مريضى رسول خدا شديد شد و بلال آمد « الصلاة » گفت ، آن جناب فرمود : من حالم مقتضى آمدن مسجد نيست يكى از شماها جلو بايستد با او نماز بخوانيد . عايشه گفت : پدرم ابو بكر را بگوئيد در محراب بايستد . حفصه گفت : پدرم عمر را بگوئيد . ابو بكر تعجيل كرد و در محراب ايستاد و تكبير نماز گفت و مردم هم دنبال او صف بستند و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به جهت آنكه مبادا ابو بكر اين امامت را دستآويز خود كند و بعدها در خلافت طمع بندد فرمود : مرا به مسجد بريد . امير المؤمنين عليه السّلام و فضل بن عباس زير بغلهاى آن حضرت را گرفتند و آن جناب را به مسجد بردند در حالىكه از
هامش
( 1 ) - فصول العليه ، ص 26 .
( 2 ) - فصول العليه ، ص 27 .
( 3 ) - مرادش حضرت على بن ابى طالب عليه السّلام است .