در برابر است كه او به عداوت آن هوا اولىتر است چنانكه حضرت صادق در اوايل اصول كافى مىفرمايد : « 1 » خداوند كه در اوّل آفرينش ، عقل و جهل خلق فرمود ، به هريك
هامش
( 1 ) - كافى ، ج 1 ، كتاب العقل و الجهل ، حديث 14 ، ناقل حديث سماعة بن مهران است ، مىگويد : با جمعى از دوستان امام صادق در خدمتش بوديم ، ذكر عقل و جهل به ميان آمد ، آن حضرت فرمود : عقل را با لشكرش و جهل را با سپاهش بشناسيد تا هدايت شويد ، سماعه مىگويد :
عرض كردم : فدايت شوم ، غير از آنچه شما بفرماييد ما خود چيزى نمىدانيم . امام عليه السّلام فرمود : خداوند عقل را از نور خويش آفريد كه اوّل مخلوق روحانى و از سمت راست عرش آفريده شده . . . سپس جهل را از درياى ملح و شور ظلمت و سياهى خلق كرد . . . آنگاه براى عقل هفتاد و پنج سپاه قرار داد . . . و به جهل نيز هفتاد و پنج لشكر ، خير را وزير عقل و ضدّ آن - شر را - وزير جهل ، ايمان و ( ضدّش ) ، كفر - تصديق و ( ضدّش ) انكار حق - اميد و ( ضدّش ) نااميدى - عدل و داد و ( ضدّش ) جور و ظلم - خوشبينى و رضا و ( ضدّش ) بدبينى - سپاس و ( ضدّش ) كفران - چشمداشت و ( ضدّش ) يأس و نوميدى - توكّل و ( ضدّش ) حرص و آز - نرمدلى و ( ضدّش ) سنگدلى - مهر و ( ضدّش ) كين - دانايى و ( ضدّش ) نادانى - زيركى و ( ضدّش ) كودنى - پاكدامنى و ( ضدّش ) هرزگى - زهد و پارسايى و ( ضدّش ) دنياپرستى - خوشخويى و ( ضدّش ) بدخويى - خداترسى و ( ضدّش ) بىباكى - فروتنى و ( ضدّش ) تكبّر - آرامش و ( ضدّش ) شتابزدگى - بردبارى و ( ضدّش ) سبكى - كمحرفى و ( ضدّش ) پرحرفى - پذيرش و ( ضدّش ) سركشى - باور و تسليم و ( ضدّش ) ترديد و دودلى - شكيبايى و ( ضدّش ) بىتابى - چشمپوشى و ( ضدّش ) انتقامجويى - بىنيازى و ( ضدّش ) نيازمندى - تذكّر و ( ضدّش ) بىتوجّهى - به خاطر داشتن و ( ضدّش ) فراموشى - محبّت و ( ضدّش ) بريدن - قناعت و ( ضدّش ) حرص - هميارى و ( ضدّش ) دريغ ورزيدن - دوستى و ( ضدّش ) دشمنى - وفا و ( ضدّش ) پيمانشكنى - اطاعت و ( ضدّش ) نافرمانى - فروتنى و ( ضدّش ) گردنكشى - سلامت و ( ضدّش ) گرفتارى - دوستى و ( ضدّش ) دشمنى - راستى و ( ضدّش ) دروغ - حق و ( ضدّش ) باطل - امانت و ( ضدّش ) خيانت - اخلاص و ( ضدّش ) غرضورزى - شهامت و ( ضدّش ) كندفهمى - فهم و درك و ( ضدّش ) نفهمى - معرفت و ( ضدّش ) انكار حق - رازدارى و ( ضدّش ) فاشسازى - يكرويى و ( ضدّش ) دورويى - پردهپوشى و ( ضدّش ) افشاگرى - نماز و ( ضدّش ) بىنمازى - روزه و ( ضدّش ) روزهخوارى - جهاد و ( ضدّش ) خوددارى از جهاد - حج و ( ضدّش ) پيمان خدا را شكستن - حرف نگهداشتن و ( ضدّش ) سخنچينى - رعايت حقوق پدر و مادر و ( ضدّش ) عاق آنها بودن - با حقيقت بودن و ( ضدّش ) رياكارى - شايستگى و ( ضدّش ) ناشايستگى - خودپوشى و ( ضدّش ) جلوهگرى - تقيّه و ( ضدّش ) افشاى سر - انصاف و ( ضدّش ) تعصّب ناروا - خوشبرخوردى و ( ضدّش ) ستمگرى - پاكيزگى و ( ضدّش ) آلودگى - شرم و حيا و ( ضدّش ) بىحيايى - ميانهروى و ( ضدّش ) تندروى - آسودهخاطرى و ( ضدّش ) رنجيدن دل - آرامش و ( ضدّش ) بدسكالى - بركت داشتن و ( ضدّش ) بىبركتى - عافيت و ( ضدّش ) گرفتارى - صميميّت و ( ضدّش ) ظاهرسازى - صلاحانديشى و ( ضدّش ) هواپرستى - وقار و -