ابوا هذه الأمة » . « 1 »
ارسطو گفت : اگر از جواب سؤال خود شفا يافتى و مرض جهل از تو بيرون رفت ، قريطون را بگذار تا سخن گويد كه در او مىبينم در سخن مىيازد ، كه اشراقا مىبينم كه قلب او مملوّ است از شوق سخن گفتن .
قريطون گفت : كه بار سخن بر تو نهادن و تو را به سخن آوردن رنج است بر تو كه در حال سفر آخرت هستى و نيز رنج است بر ما كه نمىخواهيم پدر روحانى خود را در رنج گذاريم و درگذشتن و سخن فروگذاشتن و به فيوضات كاملهء تعليمات تو نرسيدن پس از امروز كه از دست ما بيرون مىروى و سخنان تو را نخواهيم شنيد ، براى ما حسرت است و افسوس ، و خود را در بين اين دو محذور محبوس مىبينم كه توانايى ميل به يكى از اين دو طرف در ما نمانده .
[ اصرار ارسطو بر پرسش از او ]
ارسطو گفت : هيچ سخن را از من فرونگذار تا در من رمقى يا بى « 2 » كه من خود را براى آن به پاى آرم و لو رنجى بزرگ بر من است چو من از سخن و تعليمات و پرورش روانهاى شما پاداش بزرگتر ، اميدوارم زيرا كه سخن گفتن من در اين حال خالصترين اعمال است از شوب اغراض باطله و هرچه اعمال صالحه و تخلّق به اخلاق خدايى خالصتر باشد ، مثل گوهر صافى پربهاتر خواهد بود ، كسى كه نيم ساعت از حيات او باقى مانده بود ، از پيغمبر پرسيد : « مشغول چه عملى باشم كه براى من فايدهء بيشتر دهد ؟ پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله فرمود :
مشغول شو به تحصيل علم و اين بهترين اعمال است » . وقتى كه خالص براى خدا باشد ، چنانكه بدترين اعمال است وقتى كه غرض دنيا و كلاهبردارى باشد و ازاينرو فرمود :
« اذا فسد العالم فسد العالم » « 3 » و دربارهء خوبان و مخلصين فرمود : « اذا مات العالم ثلم فى
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 16 / 95 ، حديث 29 و ج 16 / 364 ، حديث 66 . يعنى : پيامبر صلّى اللّه عليه و إله فرمود : من و على دو پدر اين امّتيم ( به راستى كه بدون شائبهء مجاز پدر روحانى و مربّى واقعى امّت ، پيامبر و على هستند كه مردم را از ضلالت و گمراهى به هدايت و راه راست هدايت كردند و در اين راه هر نوع تلخى و مرارت را چشيدند ) .
( 2 ) - اين كلمه در نسخهء آقاى مينوى « مانده است » ضبط شده است .
( 3 ) - به پاورقى صفحهء 36 مراجعه كنيد .