[ قوله : « و الحمد للّه الّذي اختار لنا محاسن الخلق . . . و صائرة إلى طاعتنا بعزّته » ]
و الحمد للّه الّذي اختار لنا محاسن الخلق ، و أجرى علينا طيّبات الرزق ، و جعل لنا الفضيلة بالملكة على جميع الخلق ، فكلّ خليقته منقادة لنا بقدرته ، و صائرة إلى طاعتنا بعزّته
« خلق » به ضم خاء است در اصل نسخهء مشهوره . و به فتح خاء نيز در بعضى نسخههاى اصل آمده است . و خلق - به ضم خاء - ملكهاى است نفسانيه كه با آن ، قدرت به هم رسد بر آنكه به فعلهاى نيكو به آسانى اتيان تواند نمود . و پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمهء معصومين عليهم السّلام در حسن خلق ، به مرتبهاى بودند كه جميع خلقهاى نيكوى پيغمبران سابق ، در ايشان بود ؛ چنانچه در قرآن مجيد وارد شده است :
فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ ؛
« 1 » يعنى اقتدا كن به هريك از پيغمبران سابق ، در آن صفات نيكو ، كه به آن صفت مخصوص بودند از خلقهاى نيكو . و چون خلق را آداب و آثار نيكو بسيار است ، از حلم و بخشش و مانند آن ، به اين اعتبار ، محاسن را به صيغهء جمع به خلق نسبت داد . و مراد از « طيّبات رزق » رزقى است كه طعم او در ذائقه ، نيكو باشد .
( بيان آنكه رزق نزد شيعه ، مخصوص به حلال است )
و ميان علماى شيعه و اشعرى خلاف است در آنكه رزق ، منحصر در حلال است - چنانچه مذهب حق شيعهء اماميه است - يا شامل حرام نيز هست - چنانچه مذهب فاسد اشعرى است . و در تحفهء رضويه ، حقيقت دليل شيعه را بيان كردهايم . و « ملكه » به معنى تسلط و اقتدار است بر محافظت چيزى ؛ چنانكه مىگويند : فلانى حسن الملكه است ؛ يعنى حسن سلوك دارد نسبت به غلامانش . و
هامش
( 1 ) . الأنعام ، آيهء 90 .