( معنى كلام شريف )
يعنى پس هرگاه قضا و تقدير كند خداى تعالى از امر من و امر آن جماعت قوم ، آنچه خداى تعالى قضا و تقدير كرده است ، پس اين صحيفه ، امانت خواهد بود از مال من نزد تو ، تا آنكه برسانى آن را به دو پسر عموى من ، محمد و ابراهيم ، پسران عبد اللّه بن حسن مثنّى ابن امام حسن عليه الصلاة و السّلام بن علي بن أبي طالب عليه افضل الصلاة « 1 » و التسليمات . پس به درستى كه اين دو پسر عمو قائم خواهند بود در مقام من بعد از فوت من .
( بيان احوال محمد و ابراهيم ، پسران عبد اللّه بن حسن )
بدان كه از ظاهر اين عبارت يحيى و از عبارت بعد از اين ، كه حضرت امام جعفر عليه السّلام به محمد و ابراهيم مىگويد ، چنين ظاهر مىشود كه محمد و ابراهيم در خروج ، مثل زيد و يحيى باشند در اينكه طلب خلافت را به جهت خود نمىكرده باشند ؛ اما چون ملاحظه شود كتاب حجت از كتاب كافى ، « 2 » كه از مصنفات ثقة الاسلام محمد بن يعقوب كلينى نوّر اللّه مضجعه است ، در بابى كه فصل ميان حق و باطل در امامت ، در آن باب بيان نموده است ، ظاهر مىشود كمال سوء ادب عبد اللّه بن حسن بن امام حسن عليه السّلام و پسر او محمد ، در باب خروج ، با حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام و آنكه خلافت را به جهت خود مىخواستهاند . پس ممكن است كه مراد از قيام ايشان به جاى يحيى ، مطلق قيام ظاهرى باشد ، نه در ساير عقايد و مراتب اخلاص قلبى به ائمهء معصومين صلوات اللّه عليهم اجمعين .
هامش
( 1 ) . نسخهء ج : الصلوات .
( 2 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 358 - 366 ، ح 17 .