و وضعها على عينه و قال : « هذا خطّ أبي و إملاء جدّي عليهما السّلام بمشهد منّي » ، فقلت : يا ابن رسول اللّه ! إن رأيت أن أعرضها مع صحيفة زيد و يحيى ، فأذن لي في ذلك .
( بيان احوال اسماعيل ، پسر امام جعفر صادق عليه السّلام و حديث بدا ، كه در شأن او نازل شده است )
اسماعيل پسر حضرت امام جعفر عليه السّلام بود و گمان جمعى از مردم اين بود كه بعد از امام عليه السّلام او امام خواهد بود . و او در حين حيات پدرش عليه السّلام فوت شد . و فرقهء اسماعيليه ، از جملهء فرق شيعه ، به اين اسماعيل منسوبند و گمان باطل ايشان اين بود كه اسماعيل در حيات است و در آسمان است . و حديث بدا ، كه به معنى نسخ است ، در شأن او وارد شد ؛ يعنى امامت او منسوخ شد و امامت به حضرت امام موسى كاظم عليه السّلام « 1 » قرار يافت . و سنيان گمان مىكنند كه بدا به معنى پشيمانى است ، نه به معنى نسخ ، و تشنيع نامعقولى بر فرقهء ناجيهء شيعهء اثنى عشريه مىكنند كه هرگاه به اعتقاد شما خداى تعالى در مادهء امامت اسماعيل بدا كرد و امامت به موسى عليه السّلام تعلق گرفت ، مىآيد كه خداى تعالى در افعال خود پشيمان شود . و اين باطل است به اتفاق .
و علماى ما رضوان اللّه عليهم اجمعين در جواب مىگويند كه بدا به معنى نسخ است ، نه به معنى پشيمانى . و در كتاب كلينى و كتاب توحيد ابن بابويه و در كتاب عيون اخبار الرضا و ديگر كتب مشهوره ، احاديث در باب بدا مذكور است . و در صحت آن ، ميان علماى فرقهء ناجيهء اثنى عشريه خلافى نيست . و تشنيعى كه فخر رازى در آخر كتاب محصّل ، « 2 » شيعه را در بدا كرده است ، معقول نيست .
هامش
( 1 ) . نسخهء ج : عليه الصلاة .
( 2 ) . المحصّل ، ص 602 .