خدايا ! پناه مىگيريم به تو از آنكه اعمال ما ، ما را بر عجب دارد . و عجب ( غير ) « 1 » ريا است . « 2 » ريا در وقت عمل است و عجب اكثر اوقات ، بعد از فعل است . و ريا از آن به هم مىرسد كه به غير از قربت و اخلاص ، امر ديگر منظور باشد . و عجب از آن به هم مىرسد كه چون عظمت پروردگار را خوب تصور نكرده است ، اين فعل طاعت ، در نظر او بسيار مىنمايد .
و « مدّ » به معنى دراز كشيدن است . و « آمال » جمع « أمل » است ، به معنى آرزو ؛ يعنى پناه مىآورم به خداى تعالى از آنكه دراز بكشم آرزوهاى دنياى خود را . و « سريره » به معنى آن چيزى است كه در دل پنهان كنند . و « احتقار » به معنى حقير و ضعيف شمردن است . و « استحواذ » به معنى غالب آمدن است . و « نكب » به معنى طرح است . و « نكبه الدهر » يعنى زمان ، او را به نكبت و حادثه انداخت ، يا زمان او به سر آمد .
و « تهضّم » و « هضم » به معنى شكستن و ظلم نمودن و غصب كردن است . و « تناول » به معنى فراگرفتن و ملاقات نمودن است . و « إسراف » به معنى خرج بسيار به عبث كردن است يا به معنى مالى كه در راه غير پروردگار خرج شود . و « فقدان » - به كسر فاء ، چنانچه در نسخهء اصل است ، يا به ضم آن ، چنانچه در نسخهء ابن ادريس است - به معنى نايافتن است . و « كفاف » - به فتح كاف - به معنى رزقى است كه به آن ، مستغنى شود از طلب خلق و او را از طلب خلق منع كند . و به كسر كاف - چنانچه در نسخهء ابن ادريس است - به معنى برگزيده و نيكوى است از هر چيز ، كه كفاف را به او نسبت دهند .
هامش
( 1 ) . از نسخهء د .
( 2 ) . نسخهء ه : و فرق ميان عجب و ريا آن است كه .