و « همّا » تمييز است از ضمير فاعل « حدث » ، كه عايد « ما » موصول است ، يا تمييز است از تاء در « امتلأت » . و « كشف » به معنى رفع نمودن و گشودن مشكل است . و « مني » - به ضم ميم و كسر نون - يعنى مبتلا شد به اين . پس مراد از « ما منيت به » آن چيزى است كه مبتلا شدم به آن . و مراد از « ذلك » ، آن كشف و دفع است كه مذكور شدند . و ضمير در « لم استوجبه » راجع است به « ذلك » . و مراد از « عرش » ، اگر عرش جسمانى باشد - چنانچه كلام اقتضا مىنمايد - فلك نهم است ، كه او را فلك الأفلاك و فلك اطلس مىگويند ( و اگر عرش روحانى باشد ، نفس مجرد متعلّق به فلك نهم خواهد بود ) . « 1 »
( معنى كلام امام عليه السّلام )
پس خلاصهء معنى اين كلام شريف ، آن باشد كه اى پروردگار ! مشغول مساز مرا به سبب آنكه صاحب فكر و اندوه شويم به جهت اين حادثه ، از آنكه محافظت كنيم و رعايت حرمت و تفحص و جستوجوى فرضها و واجبات كنيم ؛ بلكه اين حادثه ، مانع فعل واجبات ما نشود . و از آنكه سنتهاى پيغمبر تو را به جاى آوريم . پس بهدرستىكه از اين حادثه و واقعه ، كه بر سر من آمده است ، اى پروردگار ! طاقت من بر طرف گشته است و قوّت بر اين ندارم ، و بسيار ( و پر ) « 2 » گشتهام از حمل اين حادثه كه بر سر من آمده است ، از حزن و اندوه . و تو قدرت دارى بر رفع و گشودن اين بلايى كه به آن مبتلا شدهام ، و دفع اين واقعه كه در او افتادهام . پس شفقت كن اى پروردگار ! به من به رفع اين بليه و دفع اين واقعه را ، و اگرچه مستوجب نيستم از تو كه اين بليه را رفع كنى ، اى صاحب فلك عرش كه از همهء اجسام و افلاك ، عظيمتر است !
هامش
( 1 ) . از حاشيهء نسخهء د ، با علامت « صح » كه به خط كاتب نسخه نيست .
( 2 ) . از حاشيهء نسخه د ، با علامت « صح » كه به خط كاتب نسخه نيست .